Waterschap Noorderzijlvest
Ga direct naar het hoofdmenu of de inhoud.
Website Noorderzijlvest > Actueel > Veelgestelde vragen hoogwater (januari) 2012

Veelgestelde vragen hoogwater (januari) 2012

Vragen en antwoorden over het hoge water

Zit u vraag er niet bij ? Laat het ons weten: e-mail adres hoogwater@noorderzijlvest.nl

 

Alle rubrieken

Alle antwoorden uitklappen
Aan de randen van het Lauwersmeergebied staat land onder water. Hadden jullie dat kunnen voorkomen?

Het Lauwersmeergebied is ons grootste opvanggebied voor water. Wanneer het water overal zo hoog is en ook bewoonde gebieden worden bedreigd, zet het waterschap het Lauwersmeer maximaal in voor waterberging en kunnen we niet voorkomen dat lager gelegen land onder water komt te staan.

Als de kade van de Matsloot in goede staat was, waarom waren er dan problemen?

De kaden voldoen aan de normen uit 2005. Het waterschap inspecteert de kade ieder jaar en informeert de provincie hierover. Op basis van die inspectie voert het waterschap ook beheer en onderhoud uit. De kaden zijn continue onderhevig aan inzakkingen. Tijdens deze extreme omstandigheden bleek dat een aantal kaden (bij Sebaldeburen, de Matsloot en het Leeksterhoofddiep) door plaatselijke inzakking niet meer voldoende op hoogte waren. Door de overvloedige regen steeg het water snel. Daarom zijn hier zandzakken geplaatst.

Als het over 2 weken weer gaat regenen, kan dit nogmaals gebeuren?

Nee, zo snel kan het niet nogmaals gebeuren, omdat de bergingsgebieden nu gebruiksklaar zijn.

Atsma zegt: grotere spuicapaciteit IJsselmeer. Wat heeft Groningen daar aan?

Niets. Friesland en Groningen lozen via het Lauwersmeer. Ons watersysteem is daar geheel op ingericht.

De hoeveelheid neerslag in het gebied was voorspeld. Welke (voorzorgs)maatregelen heeft het waterschap getroffen om problemen in de Tolberterpetten te voorkomen?

Uit voorzorg heeft Noorderzijlvest extra water geloosd op de Waddenzee toen er nog kon worden gespuid. Het Lauwersmeer stond hierdoor begin januari 10 cm onder streefpeil. Na de extreme regenval zijn waterbergingsgebieden ingezet om het water tijdelijk op te slaan. De waterstand steeg hierdoor in Tolberterpetten niet verder. Verder heeft Noorderzijlvest zandzakken gelegd op de laagste plekken in de kade om te voorkomen dat het water over de kade ging stromen.

De landbouwgrond rondom de Tolberterpetten stond onder water, klopt dit? En wat doet het waterschap hieraan?

Dit klopt en het is een normaal verschijnsel. De landerijen rondom de Tolberterpetten worden jaarlijks nat, omdat er geen kades voor liggen. Ze maken in de terminologie van het waterschap deel uit van de boezem met waterbergend vermogen en mogen dus onderlopen.

Deze situatie met de dijk kan niet alleen aan de storm en de hoeveelheid water liggen, toch?

Door de storm kon er niet worden gespuid. Tegelijkertijd was er sprake van extreme neerslag die uiteindelijk terechtkwam op het Eemskanaal. De storm trad pas op nadat de neerslag was gevallen. Het peil op het Eemskanaal was toen al hoger dan normaal.

Er is in het voorjaar 2011 een rapport visuele inspecties uitgebracht. Daarin kwam naar voren dat deze kades van het Eemskanaal niet voldoende waren. Heeft het waterschap daar niets mee gedaan?

U refereert naar een schouwrapport. Jaarlijks schouwen wij in het voorjaar al onze kades, in totaal 500 kilometer in Groningen en Drenthe. Tekortkomingen worden met de te nemen maatregelen in een rapport vastgelegd. De maatregelen voeren wij voor 1 oktober uit. In het najaar vindt jaarlijks een 2e inspectie plaats waarbij met name wordt gekeken of de geplande maatregelen ook zijn uitgevoerd. Wat betreft de Eemskanaalkade is het gedeelte bij Hoeksmeer als slecht beoordeeld. Hier moeten nog verbeterwerkzaamheden worden uitgevoerd. Provincie Groningen heeft het bestek om te verbeteren al gereed.

Er wordt gesteld dat het heel lang duurde voordat het waterschap actie ondernam tijdens de calamiteit. Dat bewoners al lang en breed zandzakken aan het leggen waren. Hoe kan dat?

De bewaking van de Eemskanaalkade liep al enkele dagen. Ook op de bewuste donderdagavond waren medewerkers van het waterschap actief. Medewerkers van het waterschap zijn begonnen met het leggen van zandzakken en vanuit het waterschap is tevens opgeschaald. Bewoners begonnen ook mee te helpen. Dat vonden wij fantastisch en dat waarderen we enorm.

Er zijn langs de dijk in Sebaldeburen zandzakken gelegd, wanneer worden deze opgeruimd?

Deze zandzakken blijven liggen tot het waterschap begint met het herstellen van de kades.

Hadden jullie niet vaker kunnen spuien op Lauwersoog om het water sneller af te voeren?

Wij hebben alle spuimomenten van de R.J. Cleveringsluizen op Lauwersoog benut. Wij kunnen echter alleen spuien als het waterpeil van de Waddenzee lager is dan het waterpeil in het Lauwersmeer. Dat is bij eb. Echter de wind kan het water ook bij eb omhoog stuwen, wat het spuien alsnog onmogelijk maakt. Zo konden de R.J. Cleveringsluizen in de eerste week van januari maar heel beperkt water lozen.

Hadden jullie niet vaker kunnen spuien op Lauwersoog om het water sneller af te voeren?

Wij hebben alle spuimomenten van de R.J. Cleveringsluizen op Lauwersoog benut. Wij kunnen echter alleen spuien als het waterpeil van de Waddenzee lager is dan het waterpeil in het Lauwersmeer. Dat is niet bij elk getij. Om die reden konden de R.J. Cleveringsluizen in de eerste week van januari maar heel beperkt water lozen. Bovendien stuwde de wind het water omhoog, wat het spuien nog moeilijker maakte.

Heeft het waterschap waterbergingsgebieden ingezet?

Ja, het waterschap heeft 2/3 deel van de totale oppervlakte aan waterbergingsgebieden ingezet. Dit bleek voldoende om het water niet verder te laten stijgen. 
Het gaat om deze, daarvoor bestemde, waterbergingsgebieden:

  • Jarrens (= deel Eelder- en Peizermaden)
  • Lettelberterbergboezem (noord A7 - van Groninger Landschap)
  • Lettelberterpetten (zuid A7 - grenst aan Leekstermeer)
  • Eelder- en Peizermaden / Onlanden
Het waterpeil is nu al weer een tijdje normaal. Wanneer ruimt het waterschap de zandzakken op?

Tijdens de hoge waterstanden heeft Noorderzijlvest zandzakken geplaatst op de laagste plekken van de kaden bij de Matsloot, het Leeksterhoofddiep en bij Sebaldeburen. De zandzakken worden opgeruimd en de kaden worden hersteld zodra het weer het toelaat en de kaden voldoende zijn opgedroogd.

Hoe heeft het dan zo ver kunnen komen?

KNMI, neerslag kaartje dinsdag 3 - 4 januariDoor extreme neerslag. In drie dagen tijd is evenveel neerslag gevallen als anders in bijna anderhalf maand tijd. Deze hoeveelheid water kan dan niet meer tijdig worden afgevoerd.

 

 

Hoe hoog stond het water ten opzichte van de kadehoogte Matsloot?

De hoogste waterstand was 0,20 - NAP. Op de laagste plekken was een laag zandzakken nodig om te voorkomen dat het water over de kade liep.

Hoe hoog was het water in de polder gekomen als de dijk bij de Matsloot was doorgebroken?

Bij een dijkdoorbraak zullen de eerste delen van de polder binnen enkele uren tijd onder water staan. Op de diepste plekken komt meer dan twee meter water te staan. Zie de kaart geen aanleiding om daar maatregelen te nemen. De kade wordt meegenomen tijdens het onderhoud op korte termijn.

Kaart: diepte Tolberter Petten bij 0.0 NAP

Hoe kom het dat er water over de kade kwam?

Door de extreme hoeveelheid regen en doordat het water in het Lauwersmeer niet geloosd kon worden op de Waddenzee, moest de boezem het water langer vasthouden. Het waterpeil in sloten en kanalen kwam daardoor ook zeer hoog te staan en zelfs over de kade. Ten zuidwesten van Groningen heeft het waterschap in overleg met de provincie Drenthe grote watersbergingsgebieden aangelegd. Hoewel het werk nog niet helemaal afgerond was hebben we die bergingsgebieden toch kunnen inzetten. Die maatregel deed goed zijn werk en zorgde ervoor dat het peil niet nog verder is gestegen.

Hoeveel km kade beheert Noorderzijlvest en waar?

Het beheergebied van waterschap Noorderzijlvest bevat 66 km zeedijk langs de Waddenzee en ruim 500 km aan binnenlandse dijken. Deze laatste noemen wij regionale keringen.

 

Ik heb water in mijn kelder staan, wie doet hier wat aan?

Uw gemeente is verantwoordelijk voor het oplossen van grondwateroverlast in de openbare ruimte. Heeft u een vraag of wilt u melding maken van grondwateroverlast, neem dan contact op met uw gemeente. Als uw kelder nat is door de hoge grondwaterstand moet u zelf zorgen dat deze waterdicht wordt gemaakt. Als u een eigen woning heeft, bent u zelf verantwoordelijk voor eventuele grondwateroverlast op uw eigen perceel (woning en tuin).

Ik zie duikers in het Eemskanaal, wat doen ze daar?
Bij de Eemskanaalkade in Woltersum is een kwelscherm (dijkfolie) in het water tegen de dijk gelegd, zodat het water verminderde kans krijgt door de dijk te dringen. Door de golfslag die de scheepvaart veroorzaakt raakt het kwelscherm los. Een duikploeg zet dat scherm vast aan de binnenkant van de kade met behulp van zandzakken.
In 1998 was het hier ook spannend. Wat is er sinds 1998 precies aan werkzaamheden uitgevoerd aan de Eemskanaalkade?

Dat klopt. In 1998 is de Eemskanaalkade ook continue bewaakt. Voor de locatie Woltersum was er toen ook sprake van kwel. Dat was echter beheersbaar en niet zo verontrustend als we recent hebben meegemaakt.

Sinds 1998 zijn er diverse werkzaamheden aan de dijk langs het Eemskanaal uitgevoerd. De werkzaamheden hebben voornamelijk bestaan uit: aanbrengen van damwanden, verwijderen van populieren uit de dijk, verleggen van de kwelsloot achter het dijklichaam en het verhogen van de dijkkruin.

In hoeverre is de bodemdaling door gaswinning een oorzaak van de problemen?

De bodemdaling in Groningen speelde geen rol bij de wateroverlast in de Tolberterpetten. De overlast ontstond door een extreme samenloop van omstandigheden: vol watersysteem, extreme regenval en meerdere dagen stormachtige wind uit de ‘verkeerde hoek'.

In Sebaldeburen waren problemen met de kade, zijn dit blijvende problemen?

Nee, zodra de oplossing bekend is starten we met de uitvoering.

Is de beslissing tot evacuatie alleen gebaseerd op berekeningen van computermodellen? Heeft het waterschap Noorderzijlvest de deskundigheid en ervaring van de praktijkmensen wel betrokken? Wordt er gekeken naar de betrouwbare werking van dit model naar aa

Noorderzijlvest heeft altijd gedurende dit soort situaties veel inspecteurs over de kaden lopen. Zij geven hun praktische informatie uit het veld voortdurend door en dit is gebruikt voor de analyse van de ‘huidige situatie'. Daaruit heeft het waterschap steeds geconcludeerd dat, op het moment van de vraag om informatie, de toestand in het veld stabiel was.
Het besluit om te evacueren is genomen op basis van verwachtewaterstanden. Die informatie is niet bekend bij de inspecteurs van het waterschap. Het waterschap heeft computermodellen die de waterstand bepalen op basis van verwachte neerslag. Het model gaf aan dat zonder maatregelen het waterpeil aanzienlijk zou stijgen. Naast de modellen met voorspellingen meet het waterschap continue de feitelijke waterstand. Toen de waterberging werd ingezet was het verschil niet direct zichtbaar tijdens de feitelijk metingen van de inspecteurs. Omdat voor de eerste keer de berging werd ingezet was ons vooraf niet bekend hoe snel deze inzet zou werken. Achteraf blijkt dat de waterberging goed heeft gefunctioneerd, maar dit wist het waterschap niet van tevoren.

De in de praktijk geconstateerde verschillen tussen metingen en modelresultaten zullen worden geanalyseerd en gebruikt om het model mee te verbeteren.

Is het technisch mogelijk om streefpeilen te verlagen en daarmee een grotere buffer te creëren?

Het streefpeil tijdelijk verlagen is niet mogelijk, omdat het streefpeil bestuurlijk is vastgesteld na een uitgebreide belangenafweging. Het is wel technisch mogelijk de daadwerkelijke waterstand tijdelijk te verlagen tot onder het streefpeil. Bijvoorbeeld om daarmee tijdelijk een buffer te creëren. Maar hier kleven wel een paar bezwaren aan:

  • De waterstand mag niet te ver onder het streefpeil uitkomen, want dat kan nadelig zijn voor de stabiliteit van kaden.
  • Een tijdelijke peilverlaging gebeurt op basis van verwachte neerslag. Hierbij is er een risico dat het peil te laag blijft als de verwachte bui niet komt.
Klopt het dat u heeft getoetst met oude normen?

Nee, wij hebben getoetst volgens de huidige norm en toetsvoorschriften. Om de 6 jaar worden opnieuw de  toetsvoorschriften vastgesteld. Op dit moment zijn provincies Groningen en Drenthe en de waterschappen Hunze en Aa's en Noorderzijlvest bezig nieuwe toetsingsvoorschriften op te stellen. De volgende toetsing zullen we dan volgens de norm en de nieuwe voorschriften uitvoeren.

Nu jullie zo veel in één keer hebben gespuid, hebben veel vissen het leven gelaten. Had dat niet voorkomen kunnen worden?

Nee. Bij elke spuibeurt spoelen er vissen uit, onderzoek hiernaar is onder andere bij het IJsselmeer gedaan. Ook bij Lauwersoog spoelen vissen uit, en deze overleven dit niet. De hoeveelheid is onbekend.

Ook was er sprake van piping in het gebied, zijn er al herstelwerkzaamheden gestart of wanneer beginnen deze werkzaamheden?

Waar sprake was van piping zijn direct maatregelingen getroffen. Bij de andere beschadigingen die minder kwaad doen, treffen we zo snel mogelijk maatregelen.

Voorkomt een gemaal bij Lauwersoog toekomstige wateroverlast in de Tolberterpetten?

Een gemaal kan het probleem van het niet of onvoldoende kunnen spuien bij Lauwersoog bij te hoog ‘buitenwater' oplossen. De waterstand in het Lauwersmeer kan daarmee gemakkelijker op het juiste peil worden gehouden.
De toevoer van het water uit het achterland, zoals de laaggelegen Tolberterpetten, naar het Lauwersmeer, wordt geregeld via onder andere het belangrijke gemaal Electra (de Waterwolf). De capaciteit van dit gemaal is van belang bij het drooghouden van de achterliggende polders. Bij extreem grote hoeveelheden neerslag kan het voorkomen dat Electra onvoldoende capaciteit heeft om al het water in de polders in korte tijd af te voeren naar het Lauwersmeer. De werking van Electra is beter als het peil in het Lauwersmeer lager ligt.

Waarom anticipeerde het waterschap niet beter op de weersverwachting?

Het waterschap heeft op de verwachte regen geanticipeerd door zoveel mogelijk te spuien bij Lauwersoog. De waterstanden waren aan het begin van de regen van zondag op maandag op peil.

Waarom bleef het water zo hoog?

Het water bleef zo lang hoog omdat Hunze en Aa's niet kon spuien via Delfzijl. Het water in Waddenzee stond te hoog om te kunnen spuien.

Waarom blijven jullie de dijken inspecteren nu de waterstanden dalen?

De dijken zijn verzadigd door de vele neerslag die is gevallen. Op het moment dat de waterstanden voldoende lang laag staan, zijn de dijken niet meer verzadigd. Dan kunnen wij de dijkinspectie afbouwen.

Waarom gaat u niet direct over tot het plaatsen van een stalen damwand?

Dat komt omdat er eerst een grondmechanisch onderzoek moet worden uitgevoerd. Daarbij kijken we bijvoorbeeld hoe de samenstelling van de grond is. Aan de hand daarvan kunnen we bepalen of en hoe we een stalen damwand plaatsen, hoe hoog deze moet zijn, etc. Daarnaast moeten we kijken of een stalen damwand voldoende is. Mogelijk moeten we aan landzijde ook iets doen om de stabiliteit te verbeteren.

Waarom hebben de verantwoordelijke personen van de Veiligheidsregio niet eerst zelf poolshoogte genomen van de situatie en waarom is er geen overleg geweest met de veldwerkers van het waterschap en de betrokken veehouders en gebruikers van de polder?

De Veiligheidsregio werkt op basis van de beschikbare informatie ‘uit het veld' (inspectie van de kaden, vastgesteld waterpeil), van hydrologen (rekenmodellen) en van weersvoorspellingen (wind/neerslag). Op basis van deze gecombineerde informatie worden beslissingen genomen.
Het waterschap gaat, nu het water is gezakt, in gesprek met betrokken veehouders en gebruikers van de polder Tolberterpetten. Door middel van een evaluatie willen alle betrokken partijen leren van de situatie.

Waarom heeft het waterschap de gemalen niet stilgezet toen de Matsloot vol raakte?

Noorderzijlvest heeft overwogen om poldergemalen uit te zetten. We hebben dit uiteindelijk niet gedaan om de volgende redenen:

  • We hebben ons eerst geconcentreerd op maatregelen die snel een groot effect zouden geven. Daarom is de waterberging bij de Onlanden (Eelder- en Peizermaden) ingezet. Dit bleek uiteindelijk voldoende positief effect op de waterstand te hebben. De druk ging hiermee voldoende van de ketel.
  • Het stopzetten van poldergemalen heeft niet een snel en groot effect op het waterpeil van de boezem. Hoewel het water direct achter het gemaal misschien op peil lijkt, zaten de polders door de hoeveelheid neerslag van de voorgaande week al vol. Bovendien hebben sommige polders vrij veel kwel. Dus achterin de polders kan het water hoger staan. Niet malen zou dus weinig effect hebben op de boezem, maar wel in heel veel polders tot wateroverlast leiden.
  • Het gaat om een heel systeem van kanalen ter afwatering van het gebied (de boezem). Een enkel gemaal uitzetten heeft nauwelijks effect op de waterstand in de boezem. Om effect te hebben moet je 70 tot 80% van je gemalen liefst langere tijd uit zetten. Verspreid over heel Groningen levert een maalstop dus opeens op veel plekken in polders wateroverlast op.
Waarom heeft het waterschap de poldergemalen niet uitgezet toen de kanalen (de boezem) erg vol raakten?

Noorderzijlvest heeft overwogen om poldergemalen uit te zetten. We hebben dit uiteindelijk niet gedaan om de volgende redenen:

  • We hebben ons eerst geconcentreerd op maatregelen die snel een groot effect zouden geven. Daarom is de waterberging bij de Onlanden (Peizermaden) ingezet. Dit bleek voldoende positief effect op de waterstand te hebben. De druk ging hiermee voldoende van de ketel.
  • Het gaat om een heel systeem van kanalen ter afwatering van het gebied (de boezem). Een enkel gemaal uitzetten heeft nauwelijks effect op de waterstand in de boezem. Het gaat om kleine poldergemalen. Een gemaal uitzetten kan ter plekke een gewenst effect opleveren, kan elders juist ongewenste effecten geven. Bijvoorbeeld dat het gebied achter het gemaal dan snel volloopt.
Waarom is er nog geen gemaal bij Lauwersoog?

Wij hebben de noodzaak van een gemaal bij Lauwersoog al eerder ingezien. De gezamenlijke overheden, de provincies Groningen en Fryslân, waterschappen Noorderzijlvest en Fryslân en het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ELI) hebben de intentie uitgesproken een gemaal te realiseren in 2015. De waterschappen zijn bezig met een studie welke varianten voor een gemaal mogelijk zijn. Deze studie wordt in april 2012 afgerond.

De beide waterschappen zijn opdrachtgever van het gemaal. In april 2012 besluiten de besturen van de waterschappen over het vervolg.

Waarom stoppen ze met werken bij de Eemskanaaldijk bij strenge vorst?

Er is zo lang mogelijk doorgewerkt tijdens de vorst, maar vanaf donderdag 2 februari ligt het werk voor nog onbepaalde tijd stil. De klei wordt te hard om goed in elkaar te kunnen drukken en optimale verdichting te realiseren. Verdichting van de klei betekent dat het in elkaar gedrukt wordt om waterdoorlating te voorkomen. Ook bestaat door de vorst het risico dat de gietijzeren ankerstangen, die in de grond aan de damwand bevestigd zijn, beschadigd raken. Dit willen we uiteraard voorkomen. Er ontstaan geen problemen door de tijdelijke werkstop tijdens de vorstperiode. Er valt weinig neerslag, het waterpeil zal dus ongeveer gelijk blijven. Daarnaast laat de bevroren kade ook minder kwelwater door.

Waarom was de Eemskanaalkade alleen bij Woltersum kritisch? Er zijn meer kritische plekken in de Eemskanaalkade.

De gehele Eemskanaalkade stond onder verscherpt toezicht. Wij hebben meerdere plaatsen langs het Eemskanaalkade nauwlettend in de gaten gehouden. Geen een locatie was zo kritisch als bij Woltersum. De waarnemingen van begin januari worden meegenomen bij het op te stellen verbeterplan voor de gehele Eemskanaalkade.

Waarom was er zo weinig aandacht voor het dijkje aan de achterzijde van ’t Kret, tussen de Matsloot en polder Zuiderland, de kering van de natuurlijke boezem in dit gebied? Al jaren is bekend dat het dijkje aan het begin is verzakt maar toch wordt hier ni

Deze plek is ons bekend. Echter deze kade is niet in beheer en onderhoud bij het waterschap. Tijdens het hoge water hebben we op de bewuste kade wel extra inspecties gelopen. Er was geen aanleiding om daar maatregelen te nemen. De kade wordt meegenomen tijdens het onderhoud op korte termijn.

Waarom was het vele water alleen in Noord-Nederland een probleem?
IKNMI, neerslagkaartje 3/4 januarie 2012n de maand december is in het noorden verhoudingsgewijs extreem veel regen gevallen, waardoor de grond verzadigd was. In drie dagen tijd is in Noord-Nederland evenveel neerslag gevallen als anders in bijna anderhalf maand tijd. Dit is ook goed te zien in de neerslagkaart van het KNMI [afbeelding kaart]. Op de kaart is de te zien dat de meeste zware regen in Noord-Nederland gevallen is. Daar komt bij dat het merendeel van het water uit de provincie Groningen en een deel van Drenthe en Friesland vindt bij Lauwersoog zijn weg naar de Waddenzee. Water uit het relatief hoge Drenthe stroomt naar het relatief laag gelegen Groningen.
Waarom zijn niet alle waterbergingsgebieden in de Onlanden ingezet?
Het gebied rond Rolderwolde, bestek 3, is een gebied van 500 hectare. Deze berging hielden we achter de hand, want er werd nog meer regen verwacht. Gelukkig is dit niet gevallen. Een bergingsgebied kunnen we maar één keer inzetten en vol = vol.
Wanneer worden de zandzakken opgeruimd?

De kaden zijn nog verzadigd met water. We gaan de komende dagen door met de kade-inspecties. Zodra de kades voldoende zijn ingedroogd worden de zandzakken verwijderd. De noodkade bij de Strandweg bij het Lauwersmeer wordt al opgeruimd. Deze noodkade ligt op een bestaande weg en heeft nu geen functie meer, omdat het water in het Lauwersmeer voldoende is gedaald.

Was de kade wel goed op hoogte?

De hoogte maakt deel uit van de toetsing. N.a.v. het onderzoek in 2005 is gebleken dat diverse trajecten van de Eemskanaalkade moeten worden versterkt en ook verhoogd. Deze werkzaamheden zijn grotendeels uitgevoerd. Uit het nieuwe onderzoek is komen vast te staan dat de kade van het Eemskanaal over een aantal trajecten opnieuw zal moeten worden verhoogd. De verhoging maakt deel uit van het op te stellen verbeterplan voor de Eemskanaalkade en wij komen  hier in de loop van dit jaar bij u op terug.

Was de pompcapaciteit groot genoeg?

Onze gemalen konden de grote hoeveelheden water wegpompen. Wij waren echter afhankelijk van de spuimomenten om het water te kunnen lozen op de Waddenzee.

Was dit te voorkomen?

Dit was nu niet te voorkomen door de extreme hoeveelheid regen die in korte tijd is gevallen. De waterbergingsgebieden zijn nu klaar en kunnen in de toekomst meteen worden ingezet. Dat zorgt ervoor dat het waterpeil achter het bergingsgebied minder hoog wordt.

Was evacuatie nodig geweest?

De veiligheidsregio Groningen heeft de opdracht tot evacuatie gegeven. Het doet dat op het advies en de informatie die het krijgt van o.a. het waterschap. De verwachting was dat het waterpeil zou stijgen tot 1.30+ NAP. Deze verwachting is gesteld op basis van meetgegevens van het digitale monitoringssyteem en bevindingen uit het veld. Deskundigen in huis maken op basis van deze gegevens en bevindingen een voorspellende analyse. Het waterpeil heeft gelukkig de 1,30+ NAP niet bereikt. Maar je kunt niet afwachten tot het deze stand heeft bereikt alvorens over te gaan op evacuatie.

Was het noodzakelijk de Strandweg af te sluiten?

Ja. Het water in het Lauwersmeer stond erg hoog en de wind stuwde het water aan de kant van de Strandweg nog eens extra op. De Strandweg ligt niet overal even hoog en daarom kwam water op lager gelegen delen van de Strandweg. Daarom moesten we deze afsluiten. De Strandweg loopt parallel aan de provinciale weg. Deze hebben we beschermd met een noodkade. Het verkeer kon wel over de hoofdweg.

Wat doen jullie nu bij het inspecteren van de kades?

We meten de grondwaterstand in de kades. Zo kunnen we zien hoe verzadigd de kades nog zijn.

Wat houdt het N.A.P. (Normaal Amsterdams Peil) in?

Hoogtes worden in Nederland gerelateerd aan het Normaal Amsterdams Peil. N.A.P. is ongeveer gelijk aan het gemiddelde zeeniveau. Een groot deel van Nederland ligt lager en zou dus zonder dijken, duinen en waterkeringen onder water komen te liggen.

Meer informatie
N.A.P :http://www.rws.nl/kenniscentrum/databestanden/normaal_amsterdams_peil/

Wat houdt Piping in?

Dat er water door een kade of dijk stroomt als gevolg van een waterstandsverschil, waarbij het water ook gronddeeltjes meeneemt. Dit begint in de vorm van kwel waarbij gronddeeltjes aan de binnendijkse zijde meegenomen worden. In het begin gaat dit heel langzaam, maar hoe langer de piping doorgaat, hoe sneller de uitspoeling van gronddeeltjes gaat. Hierdoor ontstaat een pijp, vandaar ook de naam. Op die manier wordt de dijk of kade verzwakt. Als piping niet op tijd wordt gestopt kan het leiden tot een verzakking en uiteindelijk tot een dijkdoorbraak of -verschuiving.

Wat is de maximaal optredende waterdiepte als de Eemskanaaldijk te Garmewolde zou doorbreken?

Hieronder het kaartje dat beschikbaar is uit de overstromingsberekeningen. Hierop kunt u de maximale waterdiepteberekeningen zien.

Kaartje: met maximale waterdiepteberekeningen

Wat is de oorzaak dat het vele water niet weg kon in Groningen?

Door extreme neerslag in korte tijd in combinatie met de harde noordwestenwind kon het water niet meer tijdig worden afgevoerd. De wind zorgde er voor dat het water op de Waddenzee te hoog was om te spuien. Daar kwam bij dat het watersysteem al vol zat door het hoge water in december.

Wat is de reden van evacuatie?

De veiligheidsregio heeft om een aantal redenen besloten over te gaan op evacuatie. Het water in het Eemskanaal steeg erg snel. Bij een stand van +0,91 NAP was er sprake van ernstige kwel. Bij een stand van +1.07 ging de kwel over in piping en risico voor opbarsting van de dijk. De verwachting was dat het niveau ging stijgen naar +1.30 NAP. Deze feitelijke waarneming in combinatie met de resultaten van de onderzoeken in 2011 is de reden geweest dat wij het advies hebben gegeven om tot evacuatie over te gaan.

Wat is een balgstuw?

Opblaasbare dam die bij hoogwater met water en lucht kan worden gevuld. De grootste ter wereld ligt bij Rampspol (Overijssel) tussen het Ketelmeer en het Zwarte Meer en bestaat uit drie zeer stevige rubberen balgen.

Wat is een Dijkgraaf?

De voorzitter van het dagelijks bestuur van een waterschap. De dijkgraaf wordt voor 6 jaar benoemd door de Kroon. Sommige waterschappen hebben het over een 'watergraaf' of noemen de dijkgraaf kortweg 'voorzitter'.

Wat is een gemaal?

Een installatie waarmee water uit een gebied kan worden gepompt. Omdat polders meestal lager liggen dan het omringende gebied, zijn gemalen nodig om het water weg te pompen naar meren, rivieren, kanalen of de zee. Vroeger werden gemalen aangedreven door molens, nu meestal door diesel- of elektromotoren.

Wat is een stormvloedkering?

Constructie waarmee bij zeer hoge waterstanden een rivier of zeearm kan worden afgesloten om overstromingen te voorkomen. De bekendste en grootste stormvloedkering in Nederland is de Oosterscheldekering in Zeeland.

Meer informatie
Oosterscheldekering in Zeeland :http://nl.wikipedia.org/wiki/Oosterscheldekering

Wat is een waterschap?

Regionale overheid die verantwoordelijk is voor de waterhuishouding. Met de term 'hoogheemraadschap' wordt hetzelfde bedoeld. Iedere 4 jaar mogen burgers naar de stembus om het bestuur van de waterschappen te kiezen.

Wat is inundatie?

Het opzettelijk onder water zetten van een gebied. Als het waterpeil van een watergang zo hoog is dat dijken dreigen door te breken, kan ervoor worden gekozen het water in een dunbevolkte polder te laten lopen zodat de druk op de dijken wordt verminderd. Het gebied waar het water in wordt opgevangen, heet het overloopgebied.

Meer informatie
Inundatie wordt ook wel gebruikt als militaire tactiek. Hollandse Waterlinie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Hollandse_Waterlinie

Wat is stormvloed?
Vloed in combinatie met harde wind, waardoor de zeespiegel voor de kust sterk stijgt.
Wat verstaat het waterschap onder een boezem?

Het stelsel van plassen, kanalen en andere watergangen dat gebruikt wordt als wateropslag. De boezem wordt gebruikt om het waterpeil te controleren. Bij een te hoog peil kan bijvoorbeeld water in een boezem worden gepompt en van daaruit in een rivier worden geloosd.

Wat verstaat het waterschap onder kwel?

Grondwater dat onder druk uit de grond komt. In het algemeen ontstaat kwel door een ondergrondse waterstroom van een hoger gelegen gebied naar een lager gelegen gebied. Kwel wordt normaal gesproken door sloten afgevoerd. Bij dijken langs polders is kwel een normaal fenomeen.

Wat verstaat het waterschap onder spuien?
Het lozen van overtollig water door een speciale spuisluis, bijvoorbeeld van een kanaal in zee. In zee spuien is doorgaans alleen mogelijk bij eb (laag water).
Wat was het effect van het inzetten van de bergingsgebieden?

Het inzetten van de waterbergingsgebieden heeft een groot effect gehad. Dat konden we opmaken uit de gegevens van het boezemwaterpeil in die regio. Donderdag 5 januari konden we zien dat het waterpeil in het Eelderdiep met 30 cm was verlaagd en het waterpeil in het Peizerdiep met 15 cm.

Onderstaande grafiek is de meting van gemaal Oude Riet van de eerste week van januari 2012, vlakbij Tolberterpetten. De blauwe lijn is de gemeten waterstand. De groene lijn is de verwachtte waterstand die wij berekend hebben op basis van eerder gevallen neerslag. Als je de blauwe met de groene lijn vergelijkt kun je goed zien dat het inzetten van de waterberging effect heeft gehad op de uiteindelijke waterstand. Ook bij Tolberterpetten is er een verschil tussen de verwachtte waterstand (zonder inzetten waterberging ) en de werkelijke waterstand toen de waterberging is ingezet.

Oude Riet

Welk probleem lost een gemaal bij Lauwersoog op?

Een gemaal zorgt ervoor dat we ook als het zeewater bij eb hoog staat toch het water uit het Lauwersmeer kunnen lozen door het weg te pompen. Daardoor kan Friesland het water weer kwijt op het Lauwersmeer en wij het water uit de Electraboezem, een groot deel van ons gebied.

Welke maatregelen gaat het waterschap nemen in de Tolberterpetten om wateroverlast in de toekomst te voorkomen?
  • Korte termijn: Het waterschap heeft in januari voor de eerste keer de waterberging Peizer- en Eeldermaden gedeeltelijk ingezet. Deze tijdelijke opslag van zeker drie miljoen m3 water zorgde ervoor dat het waterpeil in de sloten en kanalen (boezem) niet verder steeg. Vanaf maart 2012 is de hele berging beschikbaar. Noorderzijlvest bekijkt nu goed alle effecten van de inzet van de bergingsgebieden.
  • Middellange termijn: Noorderzijlvest inspecteert de kaden ieder jaar en informeert de provincie hierover. Na de wateroverlast van 1998 heeft het waterschap de kaden opgehoogd en stabieler gemaakt (norm 2005).
  • Noorderzijlvest en de provincie Groningen doen samen de studie ‘Droge Voeten' om te komen tot maatregelen die waterdreiging voorkomen.
Welke maatregelen heeft het waterschap de afgelopen dagen genomen?

Het waterschap heeft een plastic kwelscherm aangelegd, zandzakken en big bags geplaatst om de kade te verstevigen. Daarnaast hebben we volledige dijkinspecties gehouden, ook 's nachts.

Welke verantwoordelijkheden heeft het waterschap als beheerder van de kade?

Het waterschap heeft de taak om er voor te zorgen dat de bewoners achter de kade droge voeten houden. We controleren de kades en zorgen dat ze op goede hoogte en in goede conditie zijn. We wisten dat er kwelwater door de dijk kwam, maar er was geen aanleiding om daar direct actie op te leggen. Het beeld was niet verontrustend. We hadden al wel in de planning om deze kade te gaan verstevigen. Deze gebeurtenis heeft ons ingehaald.

Welke waterbergingsgebieden heeft Noorderzijlvest ingezet?

<Overzichtskaart kaden totaal en bergingsgebieden>

Overzichtskaart kaden totaal en bergingsgebieden

Voor een groter formaat kunt u de overzichtskaart in PDF-formaat bekijken Overzichtskaart kaden totaal en bergingsgebieden (pdf, 3558 Kb)  

  • Peizer- en Eeldermaden 

    Dit is een gebied van 700 hectare waar gemiddeld 2,5 tot 3 miljoen kuub water opgeslagen kan worden. Het gebied zou in de loop van 2012 klaar zijn om het water te bergen. Om het bergingsgebied toch al in te kunnen zetten zijn acht noodpompen geplaatst en een aantal duikers dichtgemaakt. Woensdag 4 januari 2012 rond 15.00 uur is een kade bij het Peizerdiep en een kade bij het Eelderdiep doorgegraven, waardoor het bergingsgebied kon vollopen.

  • De Jarrens
    Dit is een gebied van 40 hectare, dat grenst aan de zuidkant van het Leeksterhoofddiep. In De Jarrens kon op dat moment 200.000 kuub water worden opgeslagen. Om het bergingsgebied in te kunnen zetten is de kade in het Leeksterhoofddiep op één plek doorgegraven op 6 januari om 08.00 's morgens.

  • Groninger Landschap
    Dit is een gebied van het Groninger landschap van 66 hectare, dat ligt aan de noordkant van het Leekstermeer. In dit bergingsgebied kan ongeveer 350.000 kuub water worden opgeslagen. Vrijdag 6 januari is een duiker geopend op dit gebied te kunnen inzetten.

  • Lettelbert
    Dit is een gebied ten noorden van de A7 van ongeveer 100 hectare. Deze berging hebben we op 3 januari ingezet. Begin vorige week hebben we 2  stuwen handmatig nog verder laten zakken waardoor er nog meer water in kon stromen.

Gedurende het inzetten van de waterbergingsgebieden heeft het waterschap extra kade-inspecties uitgevoerd.

Wie betaalt de kosten voor de evacuatie, bijvoorbeeld voor het vervoer en opvang van vee?

Als evacués kosten hebben gemaakt of schade hebben, kunnen ze dat melden bij hun gemeente. De gemeente verzorgt de afhandeling.

Wie is verantwoordelijk voor de Eemskanaalkade?

Het waterschap doet het onderhoud en beheer en de Provincie Groningen is, op dit moment, eigenaar van deze dijk. Deze dijk zal binnenkort worden overgedragen vanuit de Provincie naar ons als waterschap.

Wilde Noorderzijlvest de dijk van de Matsloot doorbreken (noodberging) en was dat de reden de Tolberterpetten te evacueren?

Nee. Het waterschap had geen plannen de dijk door te breken en de Tolberterpetten zo als extra waterbergingsgebied in te zetten. De inzet van andere waterbergingen leverde het gewenste resultaat op. De Veiligheidsregio heeft besloten tot vrijwillige evacuatie, omdat het waterschap de veiligheid van de Matslootkade niet meer kon garanderen.

Wist het waterschap hoe de situatie in Tolberterpetten was?

De polder Tolberterpetten ligt laag. Na eerdere situaties van hoogwater (in 1998) zijn maatregelen uitgevoerd om het gebied te beschermen tegen wateroverlast. Er zijn gebieden ingericht voor tijdelijke waterberging en de kaden zijn verhoogd en extra stabiel gemaakt.

Wist het waterschap hoe de situatie in Woltersum was?

Ja, we wisten dat er kwelwater door de kade kwam. Dat komt bij veel kaden voor en is niet direct zorgelijk. We hielden het wel in de gaten. Vorig jaar is er bovendien in het kader van het Dijkpark een onderzoek uitgevoerd en daaruit bleek inderdaad dat de kade versterkt moest worden. Daarover hebben we inwoners geïnformeerd tijdens een informatiebijeenkomst in november vorig jaar. We hadden dus plannen om de kade te versterken, maar we hadden niet voorzien dat dit acuut nodig was. Deze situatie hadden we absoluut niet ingeschat, anders hadden we zeker eerder maatregelen genomen.

Worden er nog dijkinspecties gedaan in Sebaldeburen?

Momenteel is dat niet meer nodig. Zodra er stijging is in de boezem zijn we extra alert op de dijk en worden er opnieuw dijkinspecties uitgevoerd.

Zou het risico in Tolberterpetten lager zijn geweest als ook het gebied bij Tolberterpetten als waterbergingsgebied zou zijn ingezet?

De Tolberterpetten zijn niet aangemerkt als waterbergingsgebied. Hiervoor zijn andere gebieden aangewezen en ingericht: Jarrens, Peizer/Eeldermaden, Lettelberterbergboezem, Lettelberterpetten.

Paginafuncties

Waterschap NoorderzijlvestStuur een mail naar info@noorderzijlvest.nl
Naar boven