Hier vindt u antwoorden op veelgestelde vragen over de waterschapsverkiezingen mbt:
A. Waterschap algemeen
B. Waterschapsverkiezingen algemeen
C. Groeperingen, lijsten en kandidaten
D. Stemmen
E. Stembiljet
F. Stembureau
G. Uitslag
A. Waterschap algemeen
1. Wat is een waterschap?
Een waterschap is een overheidsorganisatie die zorgt voor droge voeten, schoon water en veilige waterkeringen. Het waterschap is verantwoordelijk voor het onderhoud van dijken en andere waterkeringen. Ze zorgen ook voor de aan- en afvoer en tijdelijke berging van water, het zuiveren van afvalwater, schoon oppervlaktewater en de ontwikkeling van natuurvriendelijke oevers. Daarnaast dragen sommige waterschappen de zorg voor een aantal vaar- en verkeerswegen.
2. Is een hoogheemraadschap hetzelfde als een waterschap?
Ja, dat is het hetzelfde. Het is historisch gegroeid dat sommige waterschappen hoogheemraadschap zijn gaan heten.
3. Hoe heet mijn waterschap?
→ aan de hand van de postcodetool waterschap zoeken . De link voor de postcodetool is: http://www.midex.nl/waterschap/default.aspx?website=midex
Ook is informatie beschikbaar op www.waterschapsverkiezingen.nl en www.kieskompas.nl
4. Hoe kan ik te weten komen wat mijn waterschap doet? "
Alle waterschappen hebben een website waarop u kunt lezen wat ze doen.
→ aan de hand van de postcodetool waterschap zoeken + webadres doorgeven
5. Hoe is het bestuur van een waterschap samengesteld?
Het bestuur van een waterschap lijkt veel op dat van een gemeente. Aan het hoofd ervan staat de dijkgraaf, watergraaf of voorzitter, de “burgemeester” van het waterschap.
Daarnaast is er een algemeen bestuur, dat te vergelijken is met de gemeenteraad. En er zijn dagelijks bestuurders, die zijn te vergelijken met de wethouders van een gemeente.
Het aantal bestuursleden is afhankelijk van de grootte van het waterschap. De provincie bepaalt dit aantal.
6. Wie zitten er in het algemeen bestuur?
Het algemeen bestuur bestaat uit een aantal categorieën. U kunt nu stemmen voor de groep ingezetenen en dat is de grootste categorie in het bestuur. Daarnaast zijn er zetels voor de categorie ongebouwd, natuurterreinen en bedrijven. Voor deze categorieën kunt u niet stemmen. Deze worden aangewezen vanuit een aantal organisaties.
Het aantal bestuursleden en de verdeling over de categorieën is afhankelijk van de grootte van het waterschap. De provincie bepaalt deze aantallen.
7. Wie zitten er in het dagelijks bestuur?
Het dagelijks bestuur wordt gekozen door de leden van het algemeen bestuur. Het algemeen bestuur bepaalt ook hoeveel dagelijks bestuursleden er komen. Daar is wel een maximum aan, wat door de provincie is bepaald.
8. Ik betaal veel te veel aan het waterschap en zie er nooit iets van terug.
De hoogte van de heffingen wordt bepaald door het algemeen bestuur. Door te stemmen heeft u nu invloed op de samenstelling van dat bestuur. Een goede reden dus om te gaan stemmen!
9. Wat is een ingezetene van het waterschap?
Een ingezetene is iemand die woont in het gebied van het waterschap. Als iemand in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA) als ingezetene is opgenomen, wordt hij geacht daadwerkelijk te wonen in die gemeente in het gebied van het waterschap, tenzij het tegendeel wordt bewezen. Degene die niet is opgenomen in de GBA heeft op voorhand geen stemrecht tenzij deze aantoont dat hij daadwerkelijk binnen het waterschapsgebied woont.
B. Waterschapsverkiezingen algemeen
10. Waar gaan deze verkiezingen over?
De waterschapsverkiezingen gaan over het kiezen van een nieuw bestuur voor het waterschap in uw omgeving. Elke 4 jaar wordt een nieuw bestuur gekozen. Naast de gekozen bestuursleden zijn er ook enkele bestuursleden die worden aangewezen door andere organisaties, zoals bijvoorbeeld de Kamer van Koophandel, de regionale landbouworganisatie en het Bosschap.
11. Waarom worden er verkiezingen gehouden?
Alle bewoners van het gebied (van 18 jaar en ouder) betalen waterschapsbelasting. Het bestuur van het waterschap bepaalt hoe dit belastinggeld wordt besteed. Via de waterschapsverkiezingen kunnen de belastingbetalers meebepalen wie er in het waterschapsbestuur komen, en daarmee wat er met hun belastinggeld wordt gedaan.
Wie belasting betaalt, mag ook meebeslissen over de besteding van dat geld. Dat kan nu door te stemmen.
12. Hoe zit het met de zetelverdeling?
Elk waterschap onderscheidt vier categorieën belanghebbenden: ingezetenen, ongebouwd, natuurterreinen en bedrijven. Alleen voor de categorie ingezeten worden nu verkiezingen gehouden. Dit is wel veruit de grootste categorie. Voor de andere categorieën kunt u niet stemmen. Deze worden aangewezen vanuit een aantal organisaties (bijvoorbeeld de Kamer van Koophandel, de regionale landbouworganisatie en het Bosschap).
13. Waarom zijn er nu lijsten?
Eerder kon u op een persoon stemmen en niet op een kandidaat van een lijst. Voor veel mensen was het lastig om hun keuze te bepalen omdat ze de verschillende kandidaten niet kenden. Nu zijn er lijsten met eigen verkiezingsprogramma’s, net als bij andere verkiezingen. Zo is het voor u waarschijnlijk duidelijker waar een kandidaat van is en kunt u makkelijker uw keuze maken.
14. Zijn er kiesdistricten?
De meeste waterschappen kennen geen indeling in districten.
15. Wat kosten de waterschapsverkiezingen?
Door samen te werken en de verkiezingen voor alle 26 waterschappen tegelijk te organiseren, wordt een groot kostenvoordeel gehaald. Daardoor zijn de kosten voor deze verkiezingen een stuk lager dan voor andere verkiezingen.
C. Groeperingen, lijsten en kandidaten
16. Wie beoordeelt de geldigheid van de kandidatenlijsten?
Het stembureau van het waterschap.
17. Hoe vindt de nummering van de kandidatenlijsten plaats?
Door loting.
18. Krijgen groeperingen een subsidie of andere financiële tegemoetkoming van het waterschap?
Nee. De waterschappen hebben landelijk afgesproken om geen financiële ondersteuning te bieden.
19. Aan welke eisen moet een kandidaat voldoen om gekozen te kunnen worden?
De kandidaat moet, op de dag van aantreden in het nieuwe bestuur:
a. ingezetene zijn van het waterschap;
b. niet zijn uitgesloten van het kiesrecht;
c.18 jaar of ouder zijn.
20. Welke functies mag een gekozen lid niet combineren met het lidmaatschap van het algemeen bestuur?
De meest relevante zijn:
21. Mag een gemeenteraadslid tevens lid van het algemeen bestuur van het waterschap zijn?
Ja.
22. Mag achter de naam van een kandidaat bij een samenvoeging van aanduidingen de partijachtergrond van de kandidaat worden vermeld?
Nee. Bij een samenvoeging wordt slechts één lijst uitgebracht namens de betreffende groeperingen. Een kandidaat mag dan niet herleidbaar zijn naar één van die groeperingen.
23. Moet een kandidaat,/gekozen lid binnen het waterschapsgebied wonen?
Een kandidaat moet, nadat hij is gekozen, op het moment dat het lidmaatschap ingaat binnen het waterschapsgebied wonen.
24. Moet een kandidaat/gekozen lid binnen het kiesdistrict wonen waar hij kandidaat is, als de verkiezingen per district worden gehouden?
Nee, je moet wel binnen het werkgebied van het betreffende waterschap wonen.
25. Wat is een “lijstencombinatie/lijstverbinding”?
Twee of meer geregistreerde groeperingen kunnen een combinatie van kandidatenlijsten aangaan. De gemachtigden leveren dan bij het stembureau een schriftelijke gemeenschappelijke verklaring in op de dag van kandidaatstelling. Iedere groepering levert weliswaar een eigen kandidatenlijst in maar daarbij wordt aangegeven dat bij het tellen van de stemmen en de zetelverdeling de combinatie in eerste instantie als één lijst wordt beschouwd. Hierdoor worden stemmenoverschotten bij elkaar geteld en is er meer kans op een extra zetel. Een lijstencombinatie wordt bij de zetelverdeling alleen in aanmerking genomen als minimaal twee partijen die deelnemen ook zelfstandig een zetel zouden hebben behaald. De partijen die niet zelfstandig een zetel zouden hebben behaald worden voor de zeteltoekenning alsnog geacht niet aan de combinatie deel te nemen.
26. Wat zijn de gevolgen van een samengaan (fusie) van groeperingen?
Indien na de verkiezingen groeperingen opgaan in een nieuwe groepering, dan zal deze nieuwe groepering zich wederom moeten laten registreren om mee te kunnen doen aan de volgende verkiezing in 2012.
27. Wat zijn de gevolgen voor de verkiezingen als een groepering zichzelf opheft of opgaat in een andere groepering vóór de verkiezingen?
Als de groepering ophoudt te bestaan vóór de kandidaatstelling, dan kan geen kandidatenlijst worden ingediend. Gaat de groepering op in een andere groepering, dan kan een nieuwe registratie plaatsvinden, als de naam of doelstelling wijzigt. Als de naam of doelstelling niet wijzigt, dan kan de nog bestaande groepering een kandidatenlijst indienen.
Als een groepering ophoudt te bestaan in de periode tussen de kandidaatstelling en de verkiezingen, dan zal de ingediende lijst toch met de verkiezingen meedoen. De kandidaten kunnen dan gekozen worden, ook als de groepering niet meer bestaat.
28. Wie mogen er stemmen?
Iedereen die tijdens de stemperiode 18 jaar of ouder is en minimaal vanaf de dag dat de kandidatenlijsten ingeleverd moeten worden in het gebied van het waterschap bij een gemeente stond ingeschreven, mag stemmen. U mag niet uitgesloten zijn van het kiesrecht.
29. Wanneer kan ik stemmen?
Tijdens afgelopen verkiezingen kon er van donderdag 13 november tot en met dinsdag 25 november 12.00 uur schriftelijk een stem worden uitgebracht. Een poststembiljet moest uiterlijk zondagavond 23 november vóór 17.00 uur in de bus van TNT-Post worden gedaan.
30. Wanneer kan gestemd worden?
Tijdens afgelopen verkiezingen liep de stemperiode van donderdag 13 november, 8.00 uur tot en met dinsdag 25 november 2008, 12.00 uur.
31. Op welke manier kan worden gestemd?
Een stem kan alleen schriftelijk worden uitgebracht.
32. Hoe kan ik stemmen?
Wanneer u stemgerechtigd bent, krijgt u een stempakket thuisgestuurd. In dit stempakket zit het stembiljet en een uitleg hoe u kunt stemmen.
33. Op wie kan ik stemmen?
U kunt tijdens de verkiezingen uw stem uitbrengen op een van de kandidaten van een van de lijsten. Iedere groepering die belang heeft bij het waterbeheer (zoals milieuorganisaties, hengelsportverenigingen, bewonersorganisaties, maar ook politieke partijen) heeft een lijst kunnen indienen om aan de verkiezingen mee te doen.
34. Maakt het uit op wie ik stem? Hoe kan ik bepalen op wie ik moet stemmen?
Het is belangrijk om goed te kijken naar de standpunten van de verschillende lijsten. Het gaat immers om uw directe leefomgeving, maar ook om uw portemonnee. Een hulpmiddel om te kijken welke kandidaten het beste bij u passen zijn de sites www.waterschapsverkiezingen.nl en www.kieskompas.nl .
Per waterschap zal een Kieskompas beschikbaar komen voor alle burgers die hun stem kunnen uitbrengen bij de waterschapsverkiezingen.
Het Kieskompas Waterschapsverkiezingen bestaat uit stellingvragen die u eenvoudig kunt beantwoorden. Na het invullen van deze vragenlijst ziet u hoe uw positie is ten opzichte van de deelnemende partijen, zodat in één oogopslag duidelijk is waar u het dichtst bij staat.
Daarnaast levert het Kieskompas ook informatie over de taken en de historie van de waterschappen. Het doel is u zo meer inzicht te geven in de beleidsvoorstellen van de deelnemende partijen en lijsten.
35. Welk belang heb ik erbij als ik stem?
Waterschappen staan voor belangrijke keuzes over het waterbeheer, waterkwaliteit en bescherming tegen overstromingen. Met uw stem heeft u invloed op het beleid en keuzes van het waterschapsbestuur over water bij u in de buurt. Maar ook bijvoorbeeld over hoe we in de toekomst moeten omgaan met de gevolgen van de klimaatverandering. Daarnaast bepaalt het bestuur de hoogte van de tarieven van de waterschapsbelastingen.
36. Kan ik ook blanco stemmen?
Ja dat kan. Een blanco stem telt wel mee voor het bepalen van het opkomstpercentage maar telt niet mee voor het bepalen van de kiesdeler (belangrijk voor het verdelen van de zetels).
E. Stembiljet
37. Er staat een nummer op mijn stembiljet, kan iemand zien wat ik heb gestemd?
Zodra u uw stembiljet heeft opgestuurd, kan niemand meer achterhalen op wie u heeft gestemd.
38. Wat betekenen de verschillende streepjescodes?
Op de kandidatenlijst en de retourenvelop treft u in de onderhoek een kleine streepjescode aan. Op de achterflap van de ontvangstenvelop treft u een nummer en een blokje aan. Deze codes gebruikt de drukker voor de productie. Ze zijn op geen enkele wijze verbonden met uw persoonsgegevens.
39. Waarom staan er cijfers op uw stembiljet?
Om fraude zo veel mogelijk te voorkomen zijn de stembiljetten beveiligd. De getallen op uw stembiljet vormen daarom een code waarin uw geboortejaar is verwerkt. Verder zijn geen persoonsgegevens in deze getallen opgenomen. Bij het tellen van de stemmen wordt het door u ingevulde geboortejaar vergeleken met de getallen op uw stembiljet. Daarmee wordt verzekerd dat degene voor wie het biljet is bestemd het ook heeft ingevuld. Het is dus van belang uw geboortejaar correct in te vullen. Heeft u het geboortejaar niet of onjuist ingevuld dan wordt uw stem ongeldig verklaard. Het blijft geheim op wie u heeft gestemd.
40. Moet ik een kandidatennummer invullen?
Een kiezer moet in ieder geval een keuze maken voor een lisjt (of blanco stem) Als er geen kandidaat gekozen wordt, gaat de stem automatisch naar de eerste kandidaat van de gekozen lijst.
41. Wat moet ik doen als ik een verkeerd hokje heb ingevuld?
U moet de juiste keuze verduidelijken. Dit kan door een pijl voor het juiste hokje te zetten of door het juiste hokje te omcirkelen.
42. Mag ik meerdere stembiljetten in één retourenvelop doen?
Liever niet, maar het mag wel.
43. Ik heb geen retourenvelop ontvangen. Wat moet ik doen?
U kunt de biljetten naar het antwoordnummer van het betreffende waterschap sturen.
44. Het stempakket is gestuurd naar iemand die overleden is. Wat moet ik doen?
Door gegevens tot op het laatste moment actueel te houden, is geprobeerd deze situatie te voorkomen. Helemaal uitsluiten is echter niet mogelijk. U kunt het stempakket vernietigen.
45. Ik ben recent verhuisd en heb geen stempakket ontvangen. Wat moet ik doen?
Was u voorheen ook woonachtig in het werkgebied van dit waterschap, dan wordt het pakket door TNT Post doorgezonden. Alternatief is het aanvragen van een vervangend stempakket bij het waterschap.
46. Hoe herken ik mijn eigen stempakket bij ontvangst van meerdere stempakketten op hetzelfde adres?
Uw stempakket is aan u persoonlijk gericht. U dient uw eigen stembiljet te gebruiken om het juiste geboortejaar in te vullen . Aan een stembiljet alleen kunt u echter niet zien voor wie het bestemd is. Het is daarom raadzaam de verschillende papieren bij elkaar te bewaren, bijvoorbeeld in de bijbehorende ontvangstenvelop. Hiermee voorkomt u dat u per ongeluk het stembiljet van een huisgenoot gebruikt.
47. Als ik de codes op mijn stembiljet onleesbaar maak, kan ik dan nog steeds stemmen?
Antwoord: Nee, want de codes zijn nodig om de rechtsgeldigheid van uw stembiljet te toetsen. Zonder leesbare codes is uw stem ongeldig.
48. Mijn naam en voorletters zijn identiek aan die van mijn kind. Hoe herken ik dan mijn stembiljet?
Op de envelop zijn de laatste twee cijfers van het burgerservicenummer geprint. Daaraan kunt u zien om wiens stempakket het gaat. Het is dus belangrijk dat u de envelop en het stembiljet samen bewaart.
49. Waarom moet ik mijn geboortejaar invullen?
Als extra zekerheid dat de juiste persoon het stembiljet heeft ingevuld, moet u uw geboortedatum invullen. Zo wordt misbruik voorkomen. Bij het verwerken van de stemmen wordt een controle uitgevoerd aan de hand van het nummer dat op uw stembiljet staat. Het is zeker niet zo dat uw naam kan worden achterhaald door het invullen van het geboortejaar.
50. Ik heb geen stembiljet gehad, hoe kan dat?
51. Kan ik een vervangend stembiljet aanvragen?
U kunt bij uw waterschap een nieuw stembiljet aanvragen. Dat kan op twee manieren:
52. Welke stem gaat vóór: oorspronkelijke stem of vervangende stem (als een vervangend stembiljet is verstrekt)?
Als een vervangend stembiljet is verstrekt, wordt een alsnog uitgebrachte oorspronkelijke stem ongeldig verklaard. Daarbij is niet van belang of die stem op dezelfde kandidaat is uitgebracht als bij de vervangende stem. Ook als geen gebruik wordt gemaakt van de vervangende stembescheiden is de oorspronkelijke stem ongeldig.
53. Kan ik mijn stembiljet ook bij het waterschap langs brengen?
Dat kan → aan de hand van de postcodetool waterschap zoeken + adres doorgeven
54. Kan met een (kleuren)kopie van een stembiljet een geldige stem worden uitgebracht?
Nee, het originele stembiljet wordt beveiligd tegen kopiëren. Bovendien worden, als er meerdere stemmen worden uitgebracht met kopieën van één origineel stembiljet, alle stemmen ongeldig.
55. Is er sprake van een geldige stem als alleen een lijst is aangekruist en niet een kandidaat?
Ja, als op een verder geldig stembiljet alleen het nummer van een lijst is aangekruist, wordt de stem geacht te zijn uitgebracht op de eerste kandidaat van de lijst van die groepering.
F. Stembureau
56. Wat is een stembureau en wat is de taak?
Ieder waterschap heeft een stembureau bestaande uit vijf leden. De belangrijkste beslissingen van het stembureau betreffen de registratie van groeperingen, de kandidaatstelling, het tellen van de stemmen en de vaststelling van de verkiezingsuitslag.
57. Waar houdt het stembureau zitting? Hoe weet ik wanneer de vergaderingen zijn?
In het waterschapskantoor.
De vergaderdata van de openbare zittingen van het stembureau worden op de internet-verkiezingspagina van het waterschap vermeld en in de krant gepubliceerd.
→ aan de hand van de postcodetool waterschap zoeken + webadres doorgeven
58. Wie bepaalt de uitslag en wanneer wordt die bekend gemaakt?
Het stembureau komt op 27 november 2008 bijeen om de voorlopige uitslag te bepalen. Op dezelfde dag is die uitslag voor iedereen bekend.
59. Wanneer wordt de uitslag van de verkiezingen bekend gemaakt?
De voorlopige uitslag van de verkiezingen wordt op donderdag 27 november 2008 bekendgemaakt.
60. Wordt de uitslag landelijk op hetzelfde moment bekendgemaakt?
Het is de bedoeling dat alle waterschappen op dezelfde dag, op 27 november 2008, de voorlopige uitslag bekend maken.
61. Hoe worden de restzetels verdeeld?
Na de zeteltoekenning in eerste instantie (stemcijfer gedeeld door kiesdeler) kunnen er nog zetels overblijven om te verdelen. Deze zetels worden verdeeld over de lijsten die de meeste stemmen hebben overgehouden na de eerste zeteltoekenning. De lijst die het grootste overschot aan stemmen heeft krijgt als eerste één restzetel, enz.
Wanneer er vervolgens nog restzetels overblijven, gaan deze naar de lijsten (max. één zetel per lijst) met het grootste gemiddelde aantal stemmen per toegewezen zetel.
Een lijst met een stemcijfer dat lager is dan 75% van de kiesdeler krijgt in ieder geval géén restzetel. Dit is dus een lijst waarop minder stemmen zijn uitgebracht dan 75% van het totaal aantal stemmen per te verdelen zetels.
62. Hoe worden de restzetels verdeeld bij een lijstencombinatie?
Als de lijstencombinatie recht heeft op restzetels, dan worden die toegewezen aan die lijsten van de combinatie die de grootste overschotten hebben (stemcijfer van iedere combinatielijst gedeeld door combinatiekiesdeler).
Als op die manier een lijst meer zetels krijgt dan kandidaten, dan gaan die zetels over op die lijst, binnen de combinatie die dan het grootste overschot heeft en kandidaten heeft waaraan nog geen zetel is toegekend.
63. Hoe wordt een zeteltoekenning bepaald?
Het aantal zetels voor een groepering (lijst) wordt in eerste instantie bepaald door het stemcijfer van iedere lijst te delen door de kiesdeler. Kort gezegd: het totaal aantal uitgebrachte geldige stemmen op een lijst gedeeld door het aantal geldige stemmen per (ingezetenen)zetel.
64. Is er een kiesdrempel?
Ja. Lijsten die een stemcijfer hebben dat lager is dan de kiesdeler, krijgen in eerste instantie geen zetel toegewezen. Is het stemcijfer lager dan 75% van de kiesdeler, dan komt de lijst ook niet in aanmerking voor een restzetel.
65. Kan iemand gekozen worden met voorkeurstemmen?
Ja.
Er is sprake van gekozen zijn met voorkeurstemmen als een kandidaat minimaal 25% van de kiesdeler heeft behaald. Op een lijst zijn dan die kandidaten gekozen in de volgorde van de op hen uitgebrachte geldige stemmen, uiteraard tot maximaal het aantal toebedeelde zetels voor die lijst.
66. Hoe is de zetelverdeling als een lijst een volstrekte meerderheid van het totaal aantal uitgebrachte geldige stemmen heeft?
Als blijkt dat via de normale procedure van zeteltoekenning een lijst niet de meerderheid aan zetels krijgt toebedeeld, maar wel de meerderheid aan stemmen heeft behaald, dan wordt alsnog een extra zetel toegekend aan die lijst. Deze zetel vervalt dan alsnog bij de lijst die voor het laagste stemgemiddelde of laagste stemoverschot een zetel heeft gekregen.
67. Wanneer wordt er geloot?
Als bij het verdelen van de restzetels blijkt dat lijsten een gelijk aantal stemoverschotten of hetzelfde gemiddelde hebben.
68. Wat is de kiesdeler?
Het totaal van het aantal uitgebrachte geldige stemmen op alle kandidatenlijsten tezamen (dus alle stemcijfers opgeteld), gedeeld door het aantal zetels. Kort gezegd: het aantal geldige stemmen per zetel voor de categorie Ingezetenen
69. Wat is de combinatiekiesdeler?
Het totaal aantal geldige stemmen op de combinatie, (dus een optelling van de stemcijfers van de combinatielijsten) gedeeld door het aan de combinatie toegewezen aantal zetels.
70. Wat is het stemcijfer?
Het totaal van het aantal uitgebrachte geldige stemmen op een kandidatenlijst. Het stemcijfer is dus in principe per lijst een ander getal.
