De rioolwaterpersleiding Groningen-Delfzijl is aangelegd in 1926-1928 en in gebruik geweest van 1928 tot 1979 voor het afvoeren van rioolwater uit de stad Groningen naar de Eems. Op de riolering loosden ook veel bedrijven, waaronder verffabrieken, Aagrunol en laboratoria van ziekenhuizen ede Rijksuniversiteit.
Naar aanleiding van publicaties in het Dagblad van het Noorden heeft het waterschap Noorderzijlvest in samenwerking met de provincie Groningen, het waterschap Hunze en Aa's en de gemeente Groningen in maart 2005 besloten snel onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de voormalige rioolwaterpersleiding Groningen-Delfzijl.
De resultaten van dit onderzoek konden op 30 juni 2005 bekendgemaakt worden. Naar aanleiding van de resultaten van het door de Grontmij uitgevoerde onderzoek werd besloten de leiding te saneren. De inhoud van de leiding bleek sterk verontreinigd met onder andere de zware metalen kwik en arseen. Gekozen is voor reinigen en vullen van de leiding omdat deze oplossing milieuhygiënisch verantwoord en duurzaam is en relatief weinig overlast oplevert voor de omgeving. Projectleider en opdrachtgever is het waterschap Noorderzijlvest.
Het Ministerie van VROM draagt 50 % bij aan de saneringskosten van de voormalige persleiding tot een maximum van € 9 miljoen. De resterende kosten worden betaald door de waterschappen Hunze en Aa's en Noorderzijlvest, de provincie Groningen en de gemeente Groningen.
(zie voor het samenvattend rapport en het advies van Grontmij: Verslagen en documenten)
Na een Europese aanbestedingsprocedure is in juli 2006 een voorlopige gunning verstrekt aan GMB, onder voorwaarde van een succesvolle proef met de gehanteerde techniek(en) op een traject in Delfzijl. De aannemingssom van GMB bedroeg € 8 miljoen inclusief BTW.
Het officiële startsein voor de reiniging in Delfzijl is gegeven op dinsdag 26 september 2006 in het bijzijn van de staatssecretaris van VROM ,de heer Van Geel.
Op grond van het succesvol afronden van de pilot in Delfzijl heeft het Dagelijks Bestuur van waterschap Noorderzijlvest op 6 december 2006 ingestemd met het definitief gunnen van het reinigen en vullen van de voormalige persleiding aan Groep Midden Betuwe (G.M.B.) te Opheusden.
De pilotsanering vond plaats in Delfzijl bij Kuilsburg en de Ubbenslaan. De werkwijze tijdens de sanering is te zien in de presentatie leidingsanering (zie verslagen en documenten).
In het evaluatierapport van deze proefsanering hebben TNO, Kiwa en Grontmij gerapporteerd dat de sanering ruimschoots voldoet aan de gestelde criteria. De toetsers hebben geconstateerd dat 99,98 % van het inwendige oppervlak geheel schoon is. Daarmee is het resultaat van de reiniging aanmerkelijk beter dan de eis die in de vraagspecificatie was vastgelegd.
De sanering bestaat uit het reinigen van de binnenkant van de leiding met een speciaal ontwikkelde reinigingskop.
Het water uit de leiding gaat met tankwagens of door de oude persleiding naar de rwzi in Garmerwolde. Het nog in de leiding aanwezige slib wordt afgevoerd naar de Stainkoeln, een erkende verwerker. Vervolgens wordt de gereinigde leiding gevuld met schuimbeton.
Bij de uitvoering worden steeds passende voorzorgsmaatregelen genomen om risico's voor milieu en omgeving te voorkomen.
Voor het traject van de persleiding langs het Eemskanaal heeft GMB een aangepaste werkmethode ontwikkeld, waarbij zoveel mogelijk het voor de reiniging benodigde water na bezinking en filtratie opnieuw wordt gebruikt. Dit proces vindt plaats op een beunbak die in het Eemskanaal ligt. Voor de HD reiniging heeft GMB een speciale unit ontwikkeld bestaande uit een grote dieselmotor die twee HD pompen aandrijft. In de unit is ook de hydraulisch aangedreven slanghaspel gemonteerd. Het geheel is in een geluidgedempte container gebouwd die direct naast de werkopeningen wordt geplaatst en waarmee men dan naar beide richtingen 300 meter leiding kan reinigen.
Het waterschap Noorderzijlvest laat gedurende het hele saneringsproces het resultaat van de reiniging en vulling van de persleiding toetsen door onafhankelijke deskundigen: TNO, Kiwa en Grontmij.
Door de Arbo Unie wordt in opdracht van het waterschap toegezien op een veilige uitvoering van het werk.
Bij het onderzoek naar de rioolpersleiding is een klankbordgroep (zie verslagen en documenten) ingesteld, bestaande uit onder meer vertegenwoordigers van dorpsverenigingen, de Milieufederatie, LTO Noord en de betrokken gemeenten. Ook bij de evaluatie van de pilot is de klankbordgroep betrokken geweest.
De voorzitter van de klankbordgroep is dhr. J.H. (Jan) Wigboldus uit Garmerwolde. Jan Wigboldus heeft veel bestuurservaring, onder meer als voorzitter van Dorpsbelang en van de Vereniging van Kleine Dorpen in Groningen.
De klankbordgroep is ingesteld op initiatief van de provincie Groningen, het waterschap Noorderzijlvest en de gemeente Groningen. Dit zijn de verantwoordelijke overheden uit de Stuurgroep die toeziet op de uitvoering van het "Plan van aanpak voormalige persleiding". Het doel van de klankbordgroep is tweeledig:
Bij de uitvoering van de sanering is het uitgangspunt voor de communicatie dat bewoners en eigenaren, aanliggende gemeenten en diverse belangenorganisaties actief geïnformeerd worden. Voorafgaand aan de werkzaamheden worden bewoners geïnformeerd via informatieavonden en waar nodig door middel van brieven van de aannemer, gericht aan de direct aanwonenden.
Ook de reeds genoemde klankbordgroep blijft betrokken bij de uitvoering van de sanering.
