'Ik maal en slurp en vecht voor duizenden hectaren' ( Lied van De Waterwolf)
In 1920 begon het elektrisch boezemgemaal De Waterwolf in het Reitdiep aan zijn belangrijke taak, de afvoer van water uit een groot deel van de provincie Groningen en de kop van Drenthe. De Waterwolf was uniek voor zijn tijd en is een fraai stuk industrieel erfgoed. Vandaag de dag werkt het gemaal nog steeds. Sterker nog: het vervult een sleutelfunctie in de afvoer van overtollig water richting de Waddenzee.
Water afvoeren
De Waterwolf staat op de landtong tussen het Reitdiep en de Kommerzijlsterrijte, vlakbij Lammerburen. Het gemaal is speciaal gebouwd om het overtollige water uit het achterliggende gebied - de Electraboezem - af te voeren. Onder normale omstandigheden loost deze boezem via het Lauwersmeer onder vrij verval op de Waddenzee via de spuisluizen bij Lauwersoog.
Vier pompen
In natte perioden kan de natuur het overtollige water niet op eigen kracht naar zee afvoeren. Zo ontstond begin vorige eeuw het gemaal, met vier enorme pompen die samen maar liefst vierduizend kubieke meter water per minuut kunnen verplaatsen.
Ofwel, De Waterwolf pompt een huiskamer vol water in één seconde leeg.
 |
Vorm & functie
Het gemaal is opgetrokken uit rood baksteen en heeft een traditionele dakbedekking die rust op ijzeren spanten. De vorm volgt de functie. Dit laten de vijf boogvormige ramen zien: achter de ramen bevinden zich de enorme schroefpompen. Onder de vloer zijn vijf sluiskokers waardoor het water wordt gepompt.
Op de kop van het gebouw bevinden zich in een bijgebouw de dienstruimten.
Dieselmotoren
De vier glimmende pijpen horen bij de dieselmotoren die sinds 1975 voor de aandrijving van het gemaal zorgen. Aan de andere zijde is duidelijk te zien hoe de schroefpompen doorlopen tot in het water. Aan de oostzijde zijn in het water krooshekken geplaatst. Deze moeten voorkomen dat er grote stukken vuil vanuit de Kommerzijlsterrijte in de sluiskokers kunnen komen.
 |
Geschiedenis
Tot 1877 zorgde het Reitdiep voor een natuurlijke afvoer van het overtollige water uit grote delen van Groningen en Drenthe naar zee. In 1877 werd het Reitdiep tussen Zoutkamp en Nittershoek afgesloten. Door het dichtslibben van de buitengeul van de rivier kon het water onvoldoende worden afgevoerd naar open zee.
Bij aanhoudende westenwind ontstond een hoge zeewaterstand, waardoor de natuurlijke lozing belemmerd of zelfs onmogelijk werd. Het gevolg was dat vooral bij veel regenval grote gebieden onder water kwamen te staan. Omdat de bewoners droge voeten wilden en de boeren hun florerende akker- en weidegronden niet wilden verliezen, besloten provincie en Rijk om een groot gemaal te bouwen.
Grootste van Europa
De bouw van De Waterwolf gemaal startte in 1918. In 1920, twee jaar en drieënhalf miljoen gulden later, werd het gemaal in gebruik genomen. Samen met het gemaal D.F. Wouda in Tacozijl bij Lemmer was De Waterwolf destijds het grootste van Europa, en ook één van de modernste!
Electra
Voor het beheer van het gemaal was een boezemwaterschap verantwoordelijk, dat in 1913 speciaal voor dit doel in het leven werd geroepen. Voor het gemak kreeg dit nieuwe waterschap - met een knipoog naar de elektrische aandrijving van het gemaal - de naam Electra. Door een reorganisatie is het waterschap Electra uiteindelijk opgenomen in het waterschap Noorderzijlvest.
Blijvende inspanning
Dankzij De Waterwolf hebben bewoners in de kop van Drenthe tot aan 't Wad droge voeten en kunnen de boeren hun bedrijf uitoefenen zonder dat hun landbouwgronden onder water lopen. In haar strijd tegen het water heeft het gemaal er sinds het begin van de jaren zeventig een hulpje bij: het H.D. Louwesgemaal in het Hunsingokanaal bij Zoutkamp, die duizend kubieke meter water per minuut aankan. Maar of dit genoeg is, valt te betwijfelen. Want de zeespiegel rijst en de bodem daalt, vooral door de winning van aardgas. Een goede waterhuishouding vraagt dan ook om een blijvende inspanning. Nu en in de toekomst.
