Het RIVM maakte vandaag bekend dat het coronavirus is aangetroffen in afvalwater. Onderzoek op verschillende plekken in het land heeft dat aangetoond. Deze constatering leidt niet tot extra maatregelen of aanvullende adviezen voor onze medewerkers en omwonenden van een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Het RIVM ziet geen verhoogd risico op besmetting van omwonenden door gezuiverd water dat de zuiveringsinstallatie verlaat.

Korte samenvatting aandachtspunten en adviezen

  • Corona is in afvalwater aangetroffen. Dat is niet gek omdat het virus in menselijke uitwerpselen is gevonden. Dat kan dus ook in ons beheergebied het geval zijn. Dat is niet specifiek onderzocht.
  • Contact met rioolwater moet altijd vermeden worden. De aanwezigheid van corona verandert daar niets aan. Dat advies geldt dus altijd en is niets nieuws. Het waterschap loost het afvalwater op oppervlaktewater via lozingspunten. Het is nooit verstandig in de buurt van zulke lozingspunten te water te gaan of te gaan zwemmen. Dat advies is er altijd en verandert eveneens niet in deze situatie. Door verdunning en allerlei andere afbraakprocessen verdwijnen de ziektekiemen in het oppervlaktewater vanzelf.
  • Mensen die op een rioolwaterzuiveringsinstallatie werken, beschermen zich altijd tegen bacteriën en virussen. Daar zijn protocollen en richtlijnen voor. De beschermingsmaatregelen die altijd al gelden, gelden ook in de situatie met corona. Niets nieuws dus.
  • Het virus is niet aangetroffen in het gezuiverde water dat de zuiveringsinstallatie verlaat. Het virus overleeft niet goed in water. Het RIVM ziet geen verhoogd risico op besmetting van omwonenden door gezuiverd water dat de zuiveringsinstallatie verlaat.

Bekenmaking RIVM

Nieuwe coronavirus aangetroffen in rioolwater (25-03-2020):

Kunnen mensen besmet worden met COVID-19 door contact met rioolwater?

Virussen zoals het coronavirus zitten vooral in druppeltjes snot, slijm en speeksel die in de lucht komen vanuit een geïnfecteerde persoon. Door praten, hoesten of niezen worden de virussen verspreid. Het virus wordt ook overgedragen via het handen schudden en voorwerpen, zoals een deurknop. In rioolwater zitten altijd al allerlei bacteriën en ziektekiemen. Onlangs is bekend geworden dat enkele geïnfecteerde personen in het buitenland diarree ervaren, bijvoorbeeld in China. En dat COVID-19 in uitwerpselen van sommige patiënten is aangetroffen, ook zonder dat zij diarree hebben. Er zijn gevallen bekend waarbij het coronavirus kon worden aangetoond bij personen voordat zij ziekteverschijnselen toonden. Het is daarom altijd en voor iedereen belangrijk om contact met rioolwater te vermijden. Het kenniscentrum van de waterschappen STOWA en het RIVM hebben hier meer informatie over.

Is het coronavirus in een rioolwaterzuiveringsinstallatie aangetroffen?

Ja. In afvalwater in Amsterdam, Tilburg en bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie dat ook het afvalwater afkomstig van Loon op Zand zuivert, is het coronavirus via DNA-technieken aangetroffen. Sinds 17 februari worden er wekelijks door het RIVM monsters genomen van het afvalwater bij Schiphol. De eerste twee weken werd het coronavirus niet aangetroffen in deze monsters. In het afvalwater van 2, 9 en 16 maart kon met moleculaire detectiemethoden het cornavirus worden aangetoond. Dit was vier dagen nadat de eerste persoon in Nederland positief getest was op het nieuwe coronavirus.

Op 3, 10 en 17 maart is ook afvalwater in Tilburg bemonsterd. Op alle dagen is het coronavirus aangetoond. Ook dit was binnen de eerste week na de eerste positief geteste patiënten vanaf 27 februari. Op 3 en 18 maart is afvalwater bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Kaatsheuvel getest. Deze installatie zuivert onder andere het afvalwater afkomstig van Loon op Zand waar de eerste gerapporteerde COVID-19 patiënt in Nederland woonachtig is. In het monster genomen op 3 maart werd het nieuwe coronavirus niet aangetroffen maar in het monster genomen op 18 maart kon het virus wel worden aangetoond.

Wat doen waterschappen om hun medewerkers in de afvalwaterzuivering te beschermen?

Uit eerder onderzoek is gebleken dat de reguliere beschermingsmaatregelen voor medewerkers van rioolwaterzuiveringsinstallaties ook werken om hen tegen het coronavirus te beschermen. Mensen die met afvalwater werken, moeten direct contact met en het inslikken en/of inademen van nevel van afvalwater vermijden. Dit betekent dat zij persoonlijke beschermingsmiddelen moeten dragen die bij de werkzaamheden passen. Denk aan beschermende buitenkleding, handschoenen, laarzen, veiligheidsbril, masker en/of gezichtsbescherming. Deze maatregelen gelden nu naast de extra maatregelen van de Rijksoverheid rondom het coronavirus: zoals anderhalve meter afstand houden, handen wassen en hoesten/niezen in de elleboog.

Kan het gezuiverd afvalwater van een rioolwaterzuivering het oppervlaktewater besmetten?

Ook in Nederland is het coronavirus inmiddels op verschillende locaties in het land in het rioolwater aangetroffen. Het is belangrijk dat mensen contact met afvalwater vermijden. De rioolwaterzuiveringen lozen hun afvalwater op oppervlaktewateren zoals rivieren, meren en boezemkanalen. Het is af te raden om in de buurt van die lozingspunten te gaan zwemmen of om op een andere manier contact met het water op die plek te hebben. Het coronavirus betekent geen wijziging van deze aanbeveling. Door verdunning en allerlei andere afbraakprocessen verdwijnen de ziektekiemen in het oppervlaktewater vanzelf.

Lopen omwonenden van een waterzuiveringsinstallatie nu risico?

Door praten, hoesten of niezen van een geïnfecteerd persoon wordt het coronavirus verspreid. Het coronavirus is vooralsnog niet terug te zien in het gezuiverde water dat een zuiveringsinstallatie (RWZI) verlaat. Het virus overleeft niet goed in water en het RIVM ziet geen verhoogd risico op besmetting van omwonenden via gezuiverd water dat een RWZI verlaat.