Eind maart verschenen de eerste berichten over corona in afvalwater. Dat was te verwachten want delen van het virus werden al eerder gevonden in menselijke uitwerpselen. Toen was ook al duidelijk dat de reguliere beschermingsmiddelen voldoende zijn voor het werken op de RWZI en dat het virus niet is aangetroffen in het water dat de zuivering verlaat.

De antwoorden op veelgestelde vragen zijn de afgelopen weken concreter geworden. Daarom plaatsen we deze informatie ook op onze website.

Eerdere berichtgeving

Bekendmaking RIVM - Nieuwe coronavirus aangetroffen in rioolwater (25-03-2020)

Op onze website:

Klopt het dat het coronavirus is aangetroffen in rioolwater?

Ja. In Nederland zijn door het RIVM en KWR dode deeltjes, oftewel puzzelstukjes, van het coronavirus aangetroffen in het rioolwater. Dus niet het actieve coronavirus zelf. Het betrof erfelijk materiaal (RNA, vergelijkbaar met DNA) van het coronavirus. Het is belangrijk dat het vinden van deze dode deeltjes van het virus niet duidt op de aanwezigheid van besmettelijk coronavirus in rioolwater. Dit komt omdat virus-RNA nog lange tijd kan blijven bestaan ​​nadat de virussen hun infectievermogen hebben verloren. In gereinigd afvalwater dat een zuiveringsinstallatie (RWZI)  verlaat zijn deze deeltjes niet aangetroffen. Het vinden van het erfelijk materiaal van het coronavirus in rioolwater komt niet onverwacht, was al meegenomen in alle gezondheidskundige evaluaties en is geen aanleiding om aanvullende beschermingsmaatregelen te nemen. Er zijn goede voorschriften voor arbeidsomstandigheden en hygiëne. Onze mensen in de afvalwaterzuivering werken zorgvuldig en houden zich daar aan.

Kunnen monsters uit het riool helpen het coronavirus in Nederland te bestrijden?

In Nederland worden monsters verzameld uit het rioolnetwerk om erfelijk materiaal van het coronavirus in rioolwater op te sporen. Het verzamelen van deze ‘big brown data’ heeft als doel het riool als spiegel van de bevolking te gebruiken. Via het rioolwater dat bij de zuiveringsinstallatie (RWZI) aankomt kan met één monster een hele stad in een keer worden gescreend. Zo kan rioolwateronderzoek helpen om te bepalen hoeveel van het coronavirus COVID-19 onder de bevolking voorkomt. Maar ook of dat meer of minder wordt.

Kunnen mensen besmet worden met het coronavirus door contact met rioolwater?

In rioolwater zitten altijd al allerlei bacteriën en ziektekiemen. Het is daarom ook zonder het coronavirus voor iedereen belangrijk om contact met rioolwater te vermijden. De gemiddelde Nederland zal niet snel in aanraking komen met rioolwater. Bovendien is het zo dat virussen als het coronavirus vooral in druppeltjes snot, slijm en speeksel zitten die in de lucht komen vanuit een geïnfecteerde persoon. De belangrijkste manier om besmet te raken is daarom door praten, hoesten of niezen waardoor het virus wordt verspreid. Het virus wordt ook overgedragen via het handen schudden en voorwerpen, zoals een deurknop.

Er is geen bewijs dat het coronavirus wordt overgedragen via rioolwater of het gereinigde afvalwater dat een zuiveringsinstallatie (RWZI) verlaat. Er zijn ook geen epidemiologische signalen uit andere getroffen landen dat afvalwater een verspreidingsroute is. Het coronavirus is weliswaar aangetroffen in de ontlasting van geïnfecteerde patiënten, maar het grote merendeel daarvan is dan al niet meer besmettelijk. In het riool zijn geen besmettelijke coronavirussen gevonden. Ook bij de SARS-epidemie in 2003 zijn geen besmettelijke SARS virussen in het riool aangetroffen.

COVID-19 is een coronavirus. Ze horen tot de groep van virussen met een omhulsel (envelop), waar ook het griepvirus bij hoort. Die membraan maakt dit type virussen zeer vatbaar voor routinematig gebruikte desinfectiemethoden en zeep. Dit type virussen wordt via de waterdruppeltjes die bij hoesten of niezen ontstaan van persoon tot persoon worden overgebracht, of via contact met besmette handen of oppervlakken. COVID-19 virus vormt waarschijnlijk helemaal geen en zeker geen verhoogd risico via het afvalwatersysteem.

Kan het gezuiverd afvalwater van een rioolwaterzuivering het oppervlaktewater besmetten?

Het is altijd belangrijk dat mensen contact met gezuiverd afvalwater vermijden. De rioolwaterzuiveringen lozen het gezuiverde water op oppervlaktewateren zoals rivieren, meren en boezemkanalen. Het is af te raden om in de buurt van die lozingspunten te gaan zwemmen of om op een andere manier contact met het water op die plek te hebben. Het coronavirus betekent geen wijziging van deze aanbeveling.

Lopen omwonenden van een waterzuiveringsinstallatie nu risico?

Door praten, hoesten of niezen van een geïnfecteerd persoon wordt het coronavirus verspreid. Het coronavirus is niet gevonden in het gezuiverde water dat een zuiveringsinstallatie (RWZI) verlaat. Het RIVM ziet geen verhoogd risico op besmetting van omwonenden via gezuiverd water dat een RWZI verlaat.