Duurzame keuzes bij de optimalisatie van de Onlanden

Bij de realisatie van meer waterberging in De Onlanden werken we aan een duurzamere en toekomstbestendige waterberging. Marieke van Leeuwen, projectleider bij Waterschap Noorderzijlvest, en Daniëlle Hjartåker, consultant bij Arcadis vertellen welke duurzame en circulaire keuzes zijn gemaakt voor De Onlanden.  

Hoe hebben jullie het aangepakt?  

Daniëlle stelde de eindrapportage over duurzaamheid op. Dit was het eindproduct van het traject dat zij begeleidde, waarin tijdens meerdere sessies stap voor stap de mogelijkheden voor duurzame keuzes werden uitgewerkt. “We begonnen breed, door te kijken naar verschillende thema’s zoals materiaalgebruik en het beperken van CO2-uitstoot”. Vanuit die brede blik is bepaald welke maatregelen in de Onlanden het meest kansrijk zijn en waar je op het gebied van duurzaamheid écht het verschil kunt maken.  

Welke thema’s zijn uiteindelijk gekozen om op te richten?  

Uit deze brede verkenning kwamen de thema’s energie, materialen en ecologie als meest kansrijk naar voren. Marieke: “Energie gaat over het zo laag mogelijk houden van de CO₂- uitstoot tijdens de uitvoering.” Ook bleek dat er veel mogelijkheden waren om bewust te kiezen voor duurzamere materialen bij de bouw van de waterberging. De keuze voor het thema ecologie lag voor de hand, omdat de Onlanden een natuurgebied is. Marieke geeft aan: “We bouwen hier aan waterveiligheid, maar wel midden in een natuurgebied. Dan ontkom je er niet aan om zorgvuldig met de natuur om te gaan en daar hoge duurzaamheidsambities aan te verbinden.”  

Hoe houden we rekening met de natuur?  

Voorafgaand aan de werkzaamheden is ecologisch onderzoek gedaan. Bij het bepalen van de locaties van de stuwen is samen met Staatsbosbeheer gekeken hoe dit zo veilig mogelijk kan voor dieren, zoals overstekende otters. In het ontwerp zijn ook vluchtheuvels opgenomen. Daniëlle legt uit: “Als de Onlanden zicht vult met water, kunnen dieren vluchten naar hogere plekken in het landschap.”  

Daarnaast zijn enkele sloten minder diep gemaakt, zodat water langer in het gebied blijft. Dat is goed voor planten en maakt het landschap robuuster tegen extremer weer, zoals droogte. Daniëlle: “Dat versterkt de biodiversiteit, en dat sluit precies aan bij onze duurzaamheidsdoelen. Dat is mooi om te zien.”  

Welke duurzame materialen worden er gebruikt?  

In dit project kiezen we bewust voor materialen die de milieu-impact verlagen. Zo gebruiken we een tweedehands damwand. Door bestaand materiaal opnieuw in te zetten, besparen we grondstoffen en verminderen we de CO₂- uitstoot.  

Daarnaast werken we met een materialenpaspoort. Daarin legt de aannemer vast welke materialen zijn gebruikt, zoals de hoeveelheid staal en beton. Deze informatie bewaren we, zodat we aan het einde van de levensduur precies weten wat hergebruikt kan worden. Zo vergroten we de kansen voor circulair werken in toekomstige projecten.  

Op welke manier proberen we de CO2 uitstoot te verminderen?  

Vanuit diezelfde duurzame ambitie kijken we ook naar het beperken van uitstoot tijdens de uitvoering. “Bij dit project letten we extra op duurzame transportbewegingen”, vertelt Daniëlle. “We gebruiken schonere brandstoffen in de vrachtwagens, zoals HVO100, waardoor de CO₂- uitstoot flink daalt.” Ook beperken we het aantal gereden kilometers. De grond die we nodig hebben komt bijvoorbeeld uit de buurt van Cosun. Dat scheelt veel ritten én uitstoot.  

We hebben daarnaast gekeken naar het gebruik van een elektrische kraan. Op dit moment is zo’n kraan echter ongeveer twee keer zo duur, terwijl de extra duurzaamheidswinst op het totale project beperkt is. Daarom kiezen we voor maatregelen die wél veel effect hebben, zoals minder transportbewegingen en het gebruik van schonere brandstoffen.  

Aan het einde van het project wordt bewust geëvalueerd. Marieke: “We hebben vooraf bedacht wat we wilden bereiken. Straks kijken we of de uitvoering daar ook echt aan bijdraagt.” Zo blijft het projectteam leren en worden toekomstige projecten nog duurzamer.

Vragen of zorgen? 
Eddi staat klaar voor contact. 
Mail: optimalisatieonlanden@noorderzijlvest.nl 
Telefoon: 06-51403752