In het gebied De Onlanden zijn natuur en waterberging allebei belangrijk. Als er veel neerslag valt, kunnen we hier water opvangen. Daardoor hebben inwoners uit de omgeving zo min mogelijk last van het water. Doordat het klimaat verandert, verwachten we vaker en meer neerslag. Er moet daarom extra ruimte voor water komen.

De drie noordelijke provincies en drie noordelijke waterschappen hebben via het project ‘Droge Voeten 2050’ onderzocht welke maatregelen we moeten nemen om wateroverlast tot 2050 te kunnen tegengaan. Het project ‘Optimalisatie van De Onlanden’ is onderdeel hiervan.

Start procedure extra waterberging in De Onlanden

Dinsdag 8 maart hebben Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe het besluit genomen om de procedure te starten om extra waterberging in De Onlanden mogelijk te maken (optimalisatie van De Onlanden).

Stukken ter inzage

Van vrijdag 11 maart tot en met 5 mei heeft de ‘Toelichting projectbesluit en milieueffectrapportage’ ter inzage gelegen. In deze periode kon iedereen die dat wilde een reactie indienen bij de provincie Drenthe. In deze toelichting is het project toegelicht, staat beschreven hoe de omgeving bij het project wordt betrokken en hoe de effectenstudie is opgezet.

De toelichting

Informatiebijeenkomsten

Participatie is onderdeel van het plan. Het waterschap en de betrokken partijen willen omwonenden, agrariërs, bedrijven, belangenorganisaties en gebruikers op verschillende momenten bij het project betrekken.

Belanghebbenden zijn uitgenodigd  om mee te denken over mogelijke oplossingen voor extra waterberging in de Onlanden, over eventule aandachtspunten en over mogelijke koppelkansen zijn (plannen die meerwaarde hebben voor het gebied en goed aansluiten bij de plannen voor de extra waterberging in de Onlanden).De hiervoor georganiseerde informatiebijeenkomsten en digitale spreekuren hebben inmiddels plaatsgevonden. Dat betekent niet dat je geen vragen meer kunt stellen. Mocht je vragen hebben stuur dan een bericht naar optimalisatieonlanden@noorderzijlvest.nl.

Informatiebijeenkomst maart 2022

Waarom extra waterberging

Video extra Waterberging in De Onlanden

Het gebied De Onlanden (zie kaart Algemene overzichtskaart plangebied.pdf), op de grens van Groningen en Drenthe, is in de periode 2007 -2012 ingericht voor de berging van water in combinatie met natuur. Door de aanleg van De Onlanden is een robuuste klimaatbuffer ontstaan die er mede voor zorgt dat de regio droge voeten houdt. De afgelopen weken is er veel water opgevangen in De Onlanden nadat er heel veel neerslag gevallen was. Toen is het nut van het waterberging weer duidelijk geworden (zie Kaart de Onlanden met foto's hoogwatersituatie februari 2022.jpg).

Het gebied heeft zich ontwikkeld tot een bijzonder en waardevol gebied 
Klimaatscenario’s voorspellen steeds vaker hevige en langdurige regenval. Daarom is meer ruimte voor water nodig. Er kan nu 7,5 miljoen kuub water in De Onlanden opgevangen worden. De plannen voor de extra waterberging biedt nog eens ruimte aan 5,2 miljoen kuub water. Hierdoor kan er bij extreme situaties tijdelijk (een aantal dagen) meer water opgevangen worden, voordat het naar zee wordt afgevoerd. Daarbij zijn de meest kwetsbare gebieden als laatste aan de beurt om extra water op te vangen. In 2025 moet het gebied klaar zijn om extra water te bergen.  

Wat moet er gebeuren (mogelijke maatregelen)

Om de bergingscapaciteit te vergroten is het vervangen van vaste stuwen door beweegbare stuwen een mogelijke maatregel. Daarnaast moeten op een aantal locaties bestaande kades worden opgehoogd zie hiervoor de kaart: Kade en inundatiekaart Onlanden.pdf

In het gebied is natuur aanwezig die kwetsbaar is voor overstroming. Deze gebieden worden zo lang mogelijk ontzien bij het opvangen van extra water. Dat doen we door compartimenten te maken (compartimenteren). De meest kwetsbare compartimenten komen alleen onder water te staan als het echt niet anders kan. Om aan te kunnen geven waar de compartimenten precies komen doen we een nadere verkenning en een effectenstudie. 

Start projectprocedure en m.e.r

Om de extra waterberging mogelijk te maken hebben we provincie Drenthe gevraagd een projectprocedure te doorlopen. We kiezen voor deze procedure, omdat De Onlanden meerdere gemeenten doorkruist. En ook omdat de definitieve besluitvorming naar verwachting onder de nieuwe Omgevingswet valt. 

Ook doorlopen we de procedure voor een milieueffectrapportage om de besluitvorming over de extra waterberging te onderbouwen. Bij de inrichting van het gebied voor extra waterberging moet rekening gehouden worden met specifieke soorten (flora en fauna) die in het gebied aanwezig zijn. Deze soorten zijn mogelijk extra kwetsbaar voor overstroming. Naast effecten op de natuur kan de extra waterberging ook effecten hebben op andere thema’s zoals landbouw, cultuurhistorie, aanwezige bebouwing.

Advies commissie m.e.r 

De effecten van extra waterberging worden dan ook onderzocht in de effectenstudie die onderdeel is van het project (milieueffectrapportage). Inmiddels hebben we een advies van de commissie m.e.r ontvangen.

Via een aantal stappen (kennisgeving, verkenning oplossingsrichtingen, projectm.e.r en projectbesluit) wordt toegewerkt naar een voorkeursalternatief dat uitgewerkt wordt tot ontwerp projectbesluit. Gedeputeerde Staten van Drenthe leggen dit ter inzage. Daarna kunnen formele zienswijzen worden ingebracht bij de provincie Drenthe. Na behandeling van de zienswijzen wordt het projectbesluit vastgesteld. Hiertegen is (onder voorwaarden) beroep mogelijk. Wanneer het ontwerp projectbesluit ter inzage wordt gelegd is nu nog niet bekend. Dat wordt te zijner tijd bekendgemaakt via website en advertenties. Wel is er processchema waarin de planning op hoofdlijnen is opgenomen (zie hiervoor processchema.pdf

In het filmpje legt Henk Brink, gedeputeerde van provincie Drenthe, de rol van de provincie uit en de procedure die wordt doorlopen om de extra waterberging mogelijk te maken.

Betrokken partijen

Initiatiefnemer Waterschap Noorderzijlvest en bevoegd gezag Provincie Drenthe werken bij de realisatie van extra waterberging in De Onlanden samen met Provincie Groningen en de gemeenten Tynaarlo en Noordenveld. Ook de terreinbeheerders Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Stichting Het Drentse Landschap praten mee. De besturen van deze partijen besloten afgelopen najaar tot het verder uitwerken van de realisatie van de waterberging binnen de grenzen van De Onlanden, met aandacht voor de kwetsbare natuur. Dat gebeurde nadat duidelijk werd dat alternatieven buiten de grenzen van de Onlanden op de korte termijn niet haalbaar zijn. Ook voor de langere termijn blijven de betrokken partijen met elkaar in gesprek. Er komt een toekomstvisie op het watersysteem buiten De Onlanden, waarin ook andere thema’s als landbouwtransitie en natuurdoelen worden meegenomen. 

Nieuwsbrief 

In de nieuwsbrief die we periodiek verzenden houden we je op de hoogte van de stappen in de procedure. Je kunt je aanmelden voor de nieuwsbrief via optimalisatieonlanden@noorderzijlvest.nl 

Vragen

Als je vragen hebt over de informatiebijeenkomsten of over het project kun je contact opnemen met Wietske van der Meulen (omgevingsmanager) via optimalisatieonlanden@noorderzijlvest.nl  of via 06 - 52051211
 

Tijdelijk vasthouden bij extreme hoeveelheid neerslag

Omdat we volgens klimaatvoorspellingen steeds vaker en meer last gaan krijgen van hevige en langdurige regenval, willen we tijdelijk meer water kunnen bergen bij extreme situaties. Het water kan dan een aantal dagen vastgehouden worden, voordat het water weer afgevoerd wordt naar zee. Bij extreme weersituaties moet er ruimte komen voor 5.2 miljoen m3 extra water. Doel is om vanaf 2025 de extra waterberging in gebruik te kunnen nemen om daarmee te voldoen aan de afgesproken waterveiligheidsnormen.

Verkenning verbrede aanpak

In een eerder stadium (oktober 2020 – augustus 2021) hebben de partijen met elkaar verkend of er ook mogelijkheden zijn voor waterberging buiten de Onlanden in de o.a beekdalen. Een vijftal kansrijke gebieden is verder onderzocht. Maatregelen zijn in beeld gebracht en de kosten om die gebieden daarvoor geschikt te maken, rekening houdend met aanwezige natuurwaarden. Uit dat onderzoek is naar voren gekomen dat de kosten om die gebieden in te richten, ver uitstijgen boven de beschikbare financiële middelen van de partijen.

Kwetsbare natuur beschermen

In sommige delen van De Onlanden is het niet wenselijk dat de natuur water uit de omgeving opvangt, bijvoorbeeld bij de trilvenen. Het water uit omliggende landbouwgebieden is namelijk rijker aan voedingsstoffen. Deze delen willen we zo lang mogelijk ontzien. We onderzoeken de mogelijkheid om bij hoogwater met compartimenten te werken: eerst het water opvangen in de minst kwetsbare delen. En alleen als het echt niet anders kan, in het deel met de meer kwetsbare natuur. In de milieueffectrapportage wordt onderzocht wat de effecten van deze maatregel zijn.

Kades en stuwen

We willen dat inwoners uit de regio geen last hebben als er veel neerslag valt. Uit onderzoek blijkt dat de waterberging in de toekomst een maximale, tijdelijke waterstand van 15 centimeter boven NAP aan moet kunnen, om hiervoor te zorgen. Momenteel kan de waterberging een maximale waterstand van 20 centimeter beneden NAP aan. Een verschil van 35 centimeter. We moeten dus meer water opvangen ten tijde van extreme hoogwatersituaties. De volgende maatregelen kunnen daarbij helpen:

  • Het incidenteel verhogen van de waterstand
  • Het aanbrengen van geautomatiseerde stuwen
  • Het plaatselijk ophogen van bestaande kades

In de m.e.r. en het projectbesluit worden de effecten en maatregelen verder uitgewerkt.

Milieueffectrapportage en projectbesluit

Nu het besluit is genomen om De Onlanden geschikt te maken voor de extra waterberging worden de onderzoeken gestart die nodig zijn om de plannen verder uit te werken. Zo moeten de effecten van de extra waterberging in beeld gebracht worden. In de m.e.r worden de effecten van de voorgenomen maatregelen op natuur, water, bodem, woon- en leefomgeving, landbouw en archeologie, landschap en cultuurhistorie in beeld gebracht. Daaruit zal blijken wat de meest geschikte maatregelen zijn om de eventuele negatieve effecten op o.a. de natuur te voorkomen. Voor eventuele negatieve effecten, komen maatregelen. Gelijktijdig wordt ook procedure voor het projectbesluit gestart. Het projectbesluit vervangt de nodige vergunningen zoals de omgevingsvergunning en de watervergunning. Provincie Drenthe is bevoegd gezag voor beide procedures start deze procedures met een kennisgeving. De omgeving wordt op meerdere momenten bij het project betrokken. De uitvoering start als de procedures voor de m.e.r en projectbesluit zijn afgerond. Dat zal naar verwachting in 2023 zijn.

Welke partijen

Bij de Optimalisatie Onlanden zijn vele partijen betrokken. Noorderzijlvest is initiatiefnemer. De provincies Drenthe en Groningen, gemeenten Noordenveld en Tynaarlo en de terreinbeherende instanties Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Stichting het Drentse Landschap zijn onze samenwerkingspartners, waarmee we afstemmen. Ook de omgeving en belanghebbende partijen betrekken we tijdens het project.

Het beekdal in de toekomst

De betrokken partijen hebben afgesproken om samen aan een plan van aanpak voor het beekdal te werken, zodat waterberging zich op de langere termijn niet alleen beperkt tot De Onlanden. Het waterschap neemt daarvoor het initiatief. De klimaatvoorspellingen laten namelijk zien dat ook voor de langere termijn meer ruimte voor het water nodig is. Ook andere maatschappelijke vraagstukken zoals droogte, ontwikkelingen in de natuur en de landbouw vragen om een bredere, integrale kijk op het beekdalgebied.

Nieuwsbrief

Als er nieuwe ontwikkelingen zijn, verschijnt er een nieuwsbrief over De Onlanden. Wil je deze ontvangen? Stuur dan een e-mail met vermelding van je naam naar optimalisatieonlanden@noorderzijlvest.nl

De Onlanden als klimaatbuffer

De Onlanden is een mooi voorbeeld van een natuurlijke klimaatbuffer. Natuurlijke klimaatbuffers zijn gebieden die helpen om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen. Het gebied heeft niet alleen een functie voor de natuur en recreatie, maar is ook ingericht als waterberging.

Natuurfilm 'De otter, een legende keert terug'

Zaterdag 2 januari 2021 was de première van de natuurfilm ‘De otter, een legende keert terug’ op NPO1. De film toont unieke beelden hoe de otter op jacht gaat naar voedsel, hoe er wordt gespeeld en zelfs hoe een moederotter haar jong zijn eerste zwemles geeft. Dit alles gefilmd in een decor van de prachtige natuur die Nederland waterland te bieden heeft. Ook De Onlanden komt in beeld.

Heb je gevonden wat je zocht?