In het gebied De Onlanden zijn natuur en waterberging allebei belangrijk. Als er veel neerslag valt, kunnen we hier water opvangen. Daardoor hebben inwoners uit de omgeving zo min mogelijk last van het water. Doordat het klimaat verandert, verwachten we vaker en meer neerslag. Er moet daarom extra ruimte voor water komen.

De drie noordelijke provincies en drie noordelijke waterschappen hebben via het project ‘Droge Voeten 2050’ onderzocht welke maatregelen we moeten nemen om wateroverlast tot 2050 te kunnen tegengaan. Het project ‘Optimalisatie van De Onlanden’ is onderdeel hiervan.

Tijdelijk vasthouden bij extreme hoeveelheid neerslag

Omdat we volgens klimaatvoorspellingen steeds vaker en meer last gaan krijgen van hevige en langdurige regenval, willen we tijdelijk meer water kunnen bergen bij extreme situaties. Het water kan dan een aantal dagen vastgehouden worden, voordat het water weer afgevoerd wordt naar zee. Bij extreme weersituaties moet er ruimte komen voor 5.2 miljoen m3 extra water. Doel is om vanaf 2025 de extra waterberging in gebruik te kunnen nemen om daarmee te voldoen aan de afgesproken waterveiligheidsnormen.

Verkenning verbrede aanpak

In een eerder stadium (oktober 2020 – augustus 2021) hebben de partijen met elkaar verkend of er ook mogelijkheden zijn voor waterberging buiten de Onlanden in de o.a beekdalen. Een vijftal kansrijke gebieden is verder onderzocht. Maatregelen zijn in beeld gebracht en de kosten om die gebieden daarvoor geschikt te maken, rekening houdend met aanwezige natuurwaarden. Uit dat onderzoek is naar voren gekomen dat de kosten om die gebieden in te richten, ver uitstijgen boven de beschikbare financiële middelen van de partijen.

Kwetsbare natuur beschermen

In sommige delen van De Onlanden is het niet wenselijk dat de natuur water uit de omgeving opvangt, bijvoorbeeld bij de trilvenen. Het water uit omliggende landbouwgebieden is namelijk rijker aan voedingsstoffen. Deze delen willen we zo lang mogelijk ontzien. We onderzoeken de mogelijkheid om bij hoogwater met compartimenten te werken: eerst het water opvangen in de minst kwetsbare delen. En alleen als het echt niet anders kan, in het deel met de meer kwetsbare natuur. In de milieueffectrapportage wordt onderzocht wat de effecten van deze maatregel zijn.

Kades en stuwen

We willen dat inwoners uit de regio geen last hebben als er veel neerslag valt. Uit onderzoek blijkt dat de waterberging in de toekomst een maximale, tijdelijke waterstand van 15 centimeter boven NAP aan moet kunnen, om hiervoor te zorgen. Momenteel kan de waterberging een maximale waterstand van 20 centimeter beneden NAP aan. Een verschil van 35 centimeter. We moeten dus meer water opvangen ten tijde van extreme hoogwatersituaties. De volgende maatregelen kunnen daarbij helpen:

  • Het incidenteel verhogen van de waterstand
  • Het aanbrengen van geautomatiseerde stuwen
  • Het plaatselijk ophogen van bestaande kades

In de m.e.r. en het projectbesluit worden de effecten en maatregelen verder uitgewerkt.

Milieueffectrapportage en projectbesluit

Nu het besluit is genomen om De Onlanden geschikt te maken voor de extra waterberging worden de onderzoeken gestart die nodig zijn om de plannen verder uit te werken. Zo moeten de effecten van de extra waterberging in beeld gebracht worden. In de m.e.r worden de effecten van de voorgenomen maatregelen op natuur, water, bodem, woon- en leefomgeving, landbouw en archeologie, landschap en cultuurhistorie in beeld gebracht. Daaruit zal blijken wat de meest geschikte maatregelen zijn om de eventuele negatieve effecten op o.a. de natuur te voorkomen. Voor eventuele negatieve effecten, komen maatregelen. Gelijktijdig wordt ook procedure voor het projectbesluit gestart. Het projectbesluit vervangt de nodige vergunningen zoals de omgevingsvergunning en de watervergunning. Provincie Drenthe is bevoegd gezag voor beide procedures start deze procedures met een kennisgeving. De omgeving wordt op meerdere momenten bij het project betrokken. De uitvoering start als de procedures voor de m.e.r en projectbesluit zijn afgerond. Dat zal naar verwachting in 2023 zijn.

Welke partijen

Bij de Optimalisatie Onlanden zijn vele partijen betrokken. Noorderzijlvest is initiatiefnemer. De provincies Drenthe en Groningen, gemeenten Noordenveld en Tynaarlo en de terreinbeherende instanties Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Stichting het Drentse Landschap zijn onze samenwerkingspartners, waarmee we afstemmen. Ook de omgeving en belanghebbende partijen betrekken we tijdens het project.

Het beekdal in de toekomst

De betrokken partijen hebben afgesproken om samen aan een plan van aanpak voor het beekdal te werken, zodat waterberging zich op de langere termijn niet alleen beperkt tot De Onlanden. Het waterschap neemt daarvoor het initiatief. De klimaatvoorspellingen laten namelijk zien dat ook voor de langere termijn meer ruimte voor het water nodig is. Ook andere maatschappelijke vraagstukken zoals droogte, ontwikkelingen in de natuur en de landbouw vragen om een bredere, integrale kijk op het beekdalgebied.

Nieuwsbrief

Als er nieuwe ontwikkelingen zijn, verschijnt er een nieuwsbrief over De Onlanden. Wil je deze ontvangen? Stuur dan een e-mail met vermelding van je naam naar optimalisatieonlanden@noorderzijlvest.nl.

De Onlanden als klimaatbuffer

De Onlanden is een mooi voorbeeld van een natuurlijke klimaatbuffer. Natuurlijke klimaatbuffers zijn gebieden die helpen om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen. Het gebied heeft niet alleen een functie voor de natuur en recreatie, maar is ook ingericht als waterberging.

Natuurfilm 'De otter, een legende keert terug'

Zaterdag 2 januari 2021 was de première van de natuurfilm ‘De otter, een legende keert terug’ op NPO1. De film toont unieke beelden hoe de otter op jacht gaat naar voedsel, hoe er wordt gespeeld en zelfs hoe een moederotter haar jong zijn eerste zwemles geeft. Dit alles gefilmd in een decor van de prachtige natuur die Nederland waterland te bieden heeft. Ook De Onlanden komt in beeld.

Heb je gevonden wat je zocht?