De grootste bedreiging voor de Noordzee regio is klimaatverandering. Stormvloeden tasten de kust aan. Hoosbuien laten rivieren en meren sneller overstromen. We kunnen onszelf tegen het water verdedigen door dammen en dijken te bouwen of te versterken. Maar door met ‘natuur te bouwen’ komen we wellicht tot doeltreffender en duurzame oplossingen. In het Interreg project ‘Building With Nature’ hebben we dat onderzocht.

Noorderzijlvest bouwt met natuur

In het Interreg project ‘Building With Nature’ hebben we dat onderzocht. Dit project is gesubsidieerd vanuit het North Sea Programme van de Europese Unie. Aan dit project werken organisaties uit Noorwegen, Zweden, Denemarken, Duitsland, Nederland, België en Schotland mee. Rijkswaterstaat is hoofprojectleider. Binnen het project verzamelden en monitorden we de effecten van 13 natuurlijke ingrepen.

Vier pilotprojecten

Noorderzijlvest heeft meegedaan met vier pilotprojecten aan het Building with Nature project:

Geulmanagement (POV-Waddenzeedijken)

Rijkswaterstaat en Noorderzijlvest werkten samen aan de Verkenning Geulmanagement Waddenzee. We hebben onderzocht wat de verwachte veranderingen zijn in de ligging van de geulen en platen. Dat is uitgewerkt voor vier scenario’s van verschillende zachte maatregelen. Zachte maatregelen zijn maatregelen waarbij we grond uit hetzelfde gebied verplaatsen, bijvoorbeeld door baggeren en storten. Eén scenario voegt hard materiaal toe voor de aanleg van een stroomgeleidingsdam.

We hebben de verwachte effecten van de vier scenario’s onderzocht. Dat gebeurde met een hydromorfologisch model. Dit is een rekenmodel dat de invloed van plaatselijke veranderingen in de bodemligging op de geulen en platen in een uitgestrekter gebied aangeeft.

De uitkomsten van de vier scenario’s hebben we vergeleken met:

  • De huidige manier van bescherming: van bestorting: met hard materiaal zoals staalslakken.
  • We vergeleken de scenario’s op aspecten als ligging en stroming, invloed op het milieu en kosten.

De conclusie van het onderzoek is als volgt: de vervanging van de huidige manier van bescherming door één van de vier andere scenario’s levert geen verbetering op voor kosten of invloeden op het milieu. Het effect op lange termijn op ligging en stroming van geulen en platen is hoogst onzeker. Bovendien is de kans groot dat we dan de maatregelen regelmatig moeten herhalen. 

Rijke Dijk bij Delfzijl (POV-Waddenzeedijken)

Met de Rijke Dijk hebben we een natuurlijker overgang tussen de dijk en het water gemaakt. Traditioneel worden dijkversterkingen langs de Waddenzee vooral met asfaltbekleding uitgevoerd. De overgang tussen dijk en zee is dus hard en glad. Hierdoor is het voor planten en dieren moeilijk om zich tegen de dijk te vestigen. En de golfoploop wordt niet geremd. Met een meer natuurlijke overgang werken we dus aan veiligheid en geven de natuur meer ruimte. Tussen Eemshaven en Delfzijl zijn op verschillende plaatsen tussen de eb- en vloedlijn vormen aangebracht waarin zout water achterblijft en organismes die daarin thuishoren zich kunnen vestigen.

Dubbele dijk bij Watum (POV-Waddenzeedijken)

Met de Dubbele Dijk hebben we achter de huidige dijk een zilt(zout) gebied aangelegd waar het zeewater in de nabije toekomst twee keer per dag met het tij kan in- en uitstromen. Zo wordt de scheiding tussen zee en land zachter. Achter de bestaande dijk hebben we een extra dijk gemaakt, zodat het zeewater niet verder landinwaarts kan stromen dan het daarvoor ingerichte gebied. Bij een verwachting van hoogwater sluiten we de toevoer van zeewater naar het binnengebied uit voorzorg af.

De Rijke Dijk en Dubbele Dijk hebben we tegelijkertijd met de dijkverbetering Eemshaven-Delfzijl aangelegd. Inmiddels zijn in 2021 de eerste bedrijfsmatige gebruikers van een gedeelte van het binnengebied begonnen. In de buitenste kering van het zuidelijke deel komt een getijdenduiker. Dit is een buis waar het water twee keer per dag doorheen stroomt bij hoogwater.

De voorbereidingen zijn gestart. De uitvoering is gepland in 2022. In het Interregproject hebben we de gebruiksvoorwaarden ontwikkeld waarbinnen de waterveiligheid als de bedrijfsvoering van de exploïtanten gelijktijdig haalbaar zijn. Meer informatie www.hwbp.nl/kennisbank/pov-waddenzeedijken
 

Spoelzee bij Noordpolderzijl

Samen met de gemeente het Hogeland en de Provincie Groningen hebben we gezocht naar een blijvende, kostenbesparende en duurzame oplossing tegen het dichtslibben van de vaargeul naar de haven Noordpolderzijl.

Zo hebben we onderzoek gedaan naar een spoelzee als oplossing, vergelijkbaar met Waddenzeehaventjes aan de Duitse kust. Een spoelzee is een meer dat onder invloed van getijden, vol- en leeg loopt. Het vol- en leeglopen van het meer zou mogelijk kunnen voorkomen dat de vaargeul steeds weer dichtslibt en vervolgens weer moet worden uitgebaggerd. Daarmee wordt de scheiding zoet/zout zou daarmee misschien ook zachter kunnen worden.

Bij Noordpolderzijl hebben we verder onderzoek voortgezet. Dat onderzoek leert ons dat een combinatie van maatregelen buitendijks en binnendijks op veel vlakken een verbetering van Noordpolderzijl kan geven. Bijvoorbeeld voor de kwelder, de vermindering van dichtslibben van de haven, de verzachting van de huidige harde grens Wad-dijk-binnendijks Daarvoor moet dan wel voldoende draagvlak zijn. We gaan door met de voorbereidingen. Daarbij vergroten we het gebied en de thema’s dat we in het onderzoek betrekken. Meer informatie Project Haven Noordpolderzijl

Internationale uitwisseling kennis en ervaring

In het project ‘Building with Nature’ hebben we met alle internationale partners kennis en ervaring uitgewisseld. Kennis en ervaring over alle projecten die zijn uitgevoerd en waarin Building with Nature (of: “Nature based solutions”) is toegepast. Elke partner heeft voorstellen ontwikkeld voor beleid om de toepassing van bouwen met de natuur makkelijker te maken dan de grijze (“betonnen”) oplossingen die nu nog gebruikelijk zijn. Wij hebben aandacht gevraagd voor de problematiek van dijkverbetering in en nabij Natura 2000 gebied. De komende jaren is dit onderwerp onderdeel van het Programma Kennis en Innovatie van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). We brengen de problemen in beeld en gaan oplossingen zoeken voor toepassing van regels die bouwen ongewenst moeilijker maken of belemmeren.

Doel

Het doel van Building with Nature is eenvoudig. We willen de kustlijn, estuaria en stroomgebieden van de Noordzeeregio flexibeler en veerkrachtiger maken tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Tot nu is het concept ‘building with nature’ in een paar landen op kleine schaal getest. Met het project willen we via proefprojecten kennis over bouwen met natuur ontwikkelen om de toepassing van dit concept door Europese overheden te stimuleren.

Waarom

Waarom Building with Nature:

  • Op natuur gebaseerde oplossingen maken gebruik van natuurlijke processen om ons te beschermen tegen kusterosie en overstromingen;
  • De oplossingen bieden ook meerdere voordelen, zoals kansen voor lokale ondernemers en recreatiemogelijkheden;
  • Er moet kennis worden ontwikkeld over op de natuur gebaseerde oplossingen om de toepassing door Europese regeringen te stimuleren.

Wat is Building with Nature

In 2017 tekenden 15 partijen een partnership agreement project Interreg NSR Building with Nature. Overstromingen tegengaan door gebruik te maken van de natuur, in plaats van de natuur te beheersen. Dat is Building with Nature (BwN). In de juli 2021 zijn de resultaten van het project gepubliceerd.

Subsidieproject

 

Subsidieproject

Het project Building with Nature is een Interreg North Sea Region project en gesubsidieerd vanuit het North Sea Programma van het Europese Regionale Ontwikkelingsfonds van de Europese unie.

Website Building with Nature

Heb je gevonden wat je zocht?