Vijf meetboeien geplaatst voor zoutwatermeetnet Lauwersmeer
Rijkswaterstaat plaatst op 20 april, in opdracht van Waterschap Noorderzijlvest, de vijf meetboeien in het open water van het Lauwersmeer. Daarmee start de uitrol van een nieuw zoutwatermeetnet dat de komende jaren inzicht moet geven in de overgang van zoet naar zout water tussen het Lauwersmeer en de Waddenzee. De boeien vormen een belangrijke aanvulling op de meetpunten op land die Noorderzijlvest aan het realiseren is.
Waarom meetboeien in het meer?
De meetboeien registreren continu het zoutgehalte, op verschillende locaties en dieptes. In combinatie met de peilbuizen op land ontstaat zo een compleet beeld van de zoet zoutdynamiek in het gebied. De data laten zien hoe zoet en zout water zijn verdeeld in het meer en hoe het reageert op wateraanvoer, -afvoer en weersomstandigheden. Door het meetnet weten we straks: waar in het Lauwersmeer zit bijvoorbeeld zoutwater en hoe diep?
In de huidige situatie wordt voor de Kaderrichtlijn Water het chloridegehalte op één plek gemeten, bovendien op één diepte. Op die plek kan aan de oppervlakte sprake zijn van zoetwater, terwijl het op de bodem zout is. Zoet- en zoutwater mengen slecht; zout is zwaarder en stroomt onder zoet door. Gericht waterbeheer kan daarom alleen plaatsvinden op basis van meetpunten verspreid over het hele meer en op meerdere dieptes. Dan wordt zichtbaar wat het effect van beheermaatregelen is en welke seizoensverschillen zich aftekenen.
Voorbereid met eerste metingen bij de Cleveringsluizen
Eind 2025 voerde Rijkswaterstaat met een meetboot metingen uit bij de R.J. Cleveringsluizen. Omgevingsmanager Silvia Mosterd: “Op basis van deze metingen hebben we de locaties van de meetboeien in het noorden van het meer bepaald. De plaatsing van de vijf boeien is een belangrijke mijlpaal.”
Dit jaar leggen we nog meetpunten langs de randen van het meer aan en realiseren we de laatste grondwatermeetpunten. In totaal gaat het om ongeveer 40 nieuwe meetpunten en daarmee ligt er een uitgebreid grond en oppervlaktewater zoutwater meetnet. Eind 2026 is het gehele meetnet operationeel.
Open data voor iedereen
Alle meetgegevens worden openbaar beschikbaar via het dataportaal van Noorderzijlvest. Mosterd: “We ontwikkelen daarnaast een gebruiksvriendelijk dashboard. Daarmee kunnen we samen met gebiedspartners volgen hoe de zoet zoutverdeling zich door het jaar heen ontwikkelt en hoe we daarop kunnen sturen. De data vormt bovendien input voor het bepalen van een voorkeursvariant voor een natuurlijkere overgang, die zowel de ecologische waterkwaliteit versterkt en rekening houdt met de waterveiligheid, waterafvoer en zoetwaterbeschikbaarheid.
Waterveiligheid blijft randvoorwaarde
Het onderzoek naar een zoet zoutovergang loopt tot en met 2028. Waterveiligheid blijft daarbij leidend: het Lauwersmeer blijft een cruciale schakel in de afvoer van water uit Groningen, Friesland en Noord Drenthe. Eventuele toekomstige maatregelen om de verbinding tussen het Lauwersmeer en Waddenzee te verbeteren, zoals de aanleg van een gemaal, worden altijd getoetst aan deze randvoorwaarde.
Een belangrijke stap binnen PAGW
Het meetnet is onderdeel van het project Toekomstbestendig Lauwersmeer, dat valt onder de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW). Doel is een geleidelijke, natuurlijke overgang tussen zoet en zout water in het noordelijk deel van het meer, terwijl het zuidelijk deel zoet blijft voor de landbouw. Met deze aanpak werken gebiedspartners aan een ecologisch sterkere en toekomstbestendige Waddenzee en Lauwersmeer.
Het meetnet is geadviseerd door de initiatiefgroep van boeren en ecologen. Deze is omarmt door de overheden in het gebied. Met dit project geven we daar invulling aan.
Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) is een gezamenlijk programma van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Het project Toekomstbestendig Lauwersmeer wordt gefinancierd vanuit de PAGW.